Ano 'yan? Tingnan mo 'yong lobster.
Umihi ba siya?
Tingnan natin.
-Sinabi mo na sa kanila? -Hindi pa.
Kailangan na siguro.
Na magre-retire ka na?
Gano'n na nga.
Pero pa'no kung kalaunan…
Ngayon na, o—
Kung kailangan mong pumunta ro'n at…
Ready na kayo?
Ang galing ni Lola, a!
Ang galing ni Lola.
Uy! Champion siya, di ba?
-Papa. -Teka.
Siguro kailangan ko nang mag-retire pagkatapos ng Roland-Garros.
Gusto mo pa bang maglaro sa iba pagkatapos no'n?
Parang mahirap na 'yon, Ma.
Pero wag n'yong sabihin kahit kanino kasi— Kahit kanino, okay?
Kailangan nating…
tanggapin ang realidad.
Kung tutuosin, masyado nang…
parang masyado ko nang…
pinatagal 'yong sitwasyon.
Mas matagal pa sa inakala mo.
Oo.
Tanggap mo naman na?
Ewan ko. Ganito ako, e. Ano ba'ng magagawa ko?
2 LINGGO BAGO ANG ROLAND-GARROS
Itawid mo sa net.
Di pwedeng sumablay 'yong tirang 'yon. Hindi.
Di ko na nga dapat kailangang bumalik sa gitna.
Magaganda 'yong tira niya, tapos biglang dalawang sablay.
Nakakaramdam siya ng…
Nawawala siya sa focus, at di siya makabalik.
Pambihira! Bakit ang bagal mong gumalaw?
Buwisit.
Wag kang mainis.
Kasi sa huli—
Hindi makakatulong.
Mismo. Mawawala ka sa focus at mahihirapan kang makabalik.
Alam kong mahirap i-enjoy 'to at— Pero subukan mong—
Ganito dapat sa Paris, pero simulan mo na ngayon.
Di mo alam kung ilang practice na lang na tulad nito ang natitira.
Ang maganda ro'n, paglipas ng apat o limang taon, babalikan mo 'to,
at, pare,
gugustuhin mong balikan 'to, dahil hindi mo na-enjoy.
At ito 'yong mga oras na di mo na maibabalik.
715 days na ang nakalipas
mula no'ng huling tumapak si Rafa Nadal sa center court sa Roland-Garros.
Ito ang pang-19 na pagsali niya dito.
Una, no'ng 18 years old pa lang siya no'ng 2005.
Ito ang pinakaespesyal na pagsasama sa history ng world sport,
si Rafa Nadal at ang court kung saan siya nanalo ng 14 na beses…
Rafa!
…at sana hindi pa ito ang huli.
7 ARAW BAGO ANG UNANG LABAN
Wag kang ma-out!
-Ituloy mo lang. -Oo.
Ngayon…
Sa buong career ni Rafa,
may mga panahong napakahigpit niya sa sarili niya.
TINIG NI CARLOS MOYÁ
Sa mga ganitong panahon,
gusto mong maging kaibigan niya, at hindi coach.
May mga taon na masalimuot at mahihirap.
At kahit no'ng di pa 'ko kasama sa team niya,
alam ko 'yong pinagdadaanan niya.
2015 'yong pinakapangit na taon.
'Yon lang ang tanging taon sa career ko
na ni isang tournament sa clay season, wala akong napanalunan.
Ang baba ng energy ko, di ako makapag-focus.
Malinaw na may problema.
Iniisip ko habang naglalakad sa court, "Tingnan natin 'yong mangyayari ngayon."
-Laban, Rafa! -Rafa!
Laban, Rafa!
Nagkakaro'n siya lagi ng anxiety,
pero hindi kasingtindi no'ng panahon na 'yon.
Tanda ko na di siya makapag-concentrate.
Pag hinahagis niya 'yong bola, hindi niya makita.
Wala akong kontrol.
Out.
'Yon ang tirang kailangan niya para makabalik sa laban.
Sabi ko, "Ipinapahiya ko ang sarili ko dito."
Out.
Error ulit mula kay Nadal.
At sinasalamin ng laban na 'yon
'yong naging araw-araw na buhay ko sa loob ng ilang buwan.
-Fault! -Game, set, match, Djokovic.
Ang King of Clay ay napatalsik sa trono sa Roland-Garros.
Tapos na ang paghahari niya. Natalo siya sa quarterfinals.
Pagkatapos ng 70 panalo at 2 talo lamang sa clay ng Paris,
bumagsak si Nadal sa number 10 sa ATP rankings.
Sa Lunes, pwede siyang bumaba sa number 11 kung…
Muntik na 'kong magpahinga nang panandalian sa tennis.
Nanawa ako sa araw-araw na buhay ko.
Pero…
si Toni, hindi siya…
Sabihin na lang natin na hindi siya mahilig magpahinga.
Naniniwala siyang ang pinakamadaling paraan para maka-recover
ay patuloy na maglaro ng tennis.
Lagi kong sinasabi, "Wala pa 'kong nakita na nag-improve dahil sa kakapahinga."
Dahil pag natatalo ako,
ang solusyon ay mag-training.
Isa pa.
Mahirap ba 'yong training?
Mas mahirap pa 'to kesa sa laro.
Para pagdating mo sa court, handa ka na.
O hindi.
PHYSICAL TRAINER NI RAFA
Kinausap ko si Toni.
Sinabi kong kailangan ni Rafa na mas makapagpahinga.
I-manage 'yong training.
Pero parang ayaw ni Toni no'n.
Ang sinabi ko lang,
"Kailangan nating magsikap pa."
Naniniwala siya na ang mga bagay na poprotekta kay Rafa
ang magpapahina sa kanya bilang isang competitor.
Mas nag-alala 'ko sa psychological impact.
Kasi konektado ang lahat.
Naapektuhan 'yong pang-araw-araw na buhay niya,
dahil di siya makawala sa anxiety na 'yon.
Tanda ko no'ng panahong 'yon, lagi siyang may dalang tubig.
Ni hindi kami makasakay ng kotse pag wala siyang dalang tubig.
Parang nasu-suffocate siya.
Pag wala akong dalang bote ng tubig,
kahit laway ko, di ko malunok.
Matutuyo 'yong lalamunan ko
at mabubulunan ako sa laway ko.
Alam kong anxiety 'yon,
pero di ako makahanap ng solusyon.
At 'yon ang tira na di niya naitawid sa net.
Sinubukan kong kumbinsihin 'yong sarili ko na bumubuti na ang lahat,
pero hindi talaga, e.
Hindi ko kaya.
Masasabi nating lumipas na ang dating Rafael Nadal
at di na babalik pa.
Kung may anxiety ka, anxiety lang.
Di ko masyadong binigyang-halaga 'yon.
Naisip ko, "Kung magpupursigi kami, malalampasan namin 'to."
Natalo na naman si Rafael Nadal sa quarterfinals.
At para kay Nadal, kalungkutan.
Mahabang paglalakad 'yan sa pasilyo kung saan siya matagumpay noon.
Masasabi kong 'yong dalawang taon na 'yon ang pinakamahirap sa buong career ko.
Kalaunan, kinailangan kong lumapit…
sa…
sa isang psychiatrist.
Sabi nila, siguro dahil sa…
maraming taon ng matinding pressure
at laging stress.
Okay naman 'yong professional relationship namin ni Toni,
pero siguro kinailangan ko
ng ibang magbibigay ng mensahe sa isip ko.
Kalaunan, napagdesisyunan namin
na kailangan na naming magpasok ng ibang tao sa team.
'Yong tatay ko ang kumausap kay Toni.
Hindi ko 'yon magagawa.
Para sa 'kin, mahirap 'yon, napakahirap na desisyon.
Kasi alam ko na…
sa loob-loob ko,
masasaktan si Toni pag nagpasok ng ibang tao sa team.
Kapag paulit-ulit na 'yong ginagawa mo,
siguro darating 'yong oras na kakailanganin mo na ng pagbabago.
Kapatid ko si Toni, pero…
mas importante ang anak ko.
Siguro hindi 'yon ikinatuwa ni Toni,
pero inisip namin na makakabuti 'yon kay Rafa.
At doon namin naisip na kunin…
si Carlos.
No'ng bata ako, idol ko talaga si Carlos.
KASAMA MO KAMI, CARLOS
Si Carlos ang unang Spanish player na naging world number 1.
Taga-Mallorca siya.
Pag nakikita mo si Carlos Moyá, ano'ng naiisip mo?
Gusto kong maging katulad niya.
Napakabata ko pa no'ng sumali ako sa tour.
Si Carlos lang 'yong taong kilala ko.
Kamayan o wag na?
-Ayan. -Ganyan.
Ramdam kong hangad ni Carlos 'yong makakabuti sa 'kin.
May laro ka ngayon?
Mabait siya. Humble, tahimik.
Tinutulungan ko siya, pinapayuhan ko pag nanghihingi siya.
-Umaangat 'to. -Talaga?
Umaangat 'to pag naglalaro ako.
Alam mo bang kailangan ng red tape dito?
Nakikita kong kaya niyang talunin ang kahit na sino sa tour.
Tandaan n'yo, siya ang pang-apat na pinakamagaling na player sa mundo,
at 16 years old ang kalaban niya, at tinatalo siya.
-Out! -At nagawa niya!
Napakagandang sandali nito para kay Nadal.
Malinaw na malalampasan niya 'ko, pero…
ayokong pigilan siya o hilahin siya pababa.
Uy, kumaliwa ka.
Saan siya pupunta?
Uy, sa kaliwa 'yon!
Hayop na 'to!
No'ng nagdesisyon siya na maging parte ako ng team,
medyo nagulat ako.
Nag-dinner kami sa Palma, at tatlong oras kaming nag-usap
tungkol sa kung ano sa tingin niya 'yong kailangan ko at maitutulong niya.
Dalawang taon siyang di nanalo ng Grand Slam.
Sabi ko, "Kaya mo ulit manalo ng mga Grand Slam
"at maging world number 1 ulit."
Pagkatapos naming mag-usap, kumbinsido ako
na tama 'yong desisyon na isama siya sa team.
Pumasok si Carlos sa team no'ng katapusan ng taong 'yon.
Ang plano, magtulungan sina Carlos at Toni.
Sa huli, naintindihan ko na…
pag hindi maganda 'yong mga resulta
at gusto mo ng pagbabago, e di makakabuti nga 'yong pagbabago.
Thirty na siya no'ng pumasok ako.
Kaya kinailangan niyang baguhin 'yong ilang bagay na gumana noon.
Binago namin nang konti 'yong training system.
Naniniwala siyang kailangan namin ng mas maiikling training,
pero mas specific, naka-focus lang sa mga kailangan ko.
Laging sinasabi sa 'min
na kailangang maglaro nang maglaro ni Rafa para magkakumpiyansa.
Pero napakahusay na niya na di na niya kailangan ng gano'n karami.
Magagamit 'yong early rounds ng Grand Slam para makakuha ng rhythm
at magkakumpiyansa.
Australian Open 'yong unang tournament na sinalihan namin.
"Masaya 'kong makabalik sa competition," sabi ni Rafa Nadal.
Mahirap 'to para kay Rafa.
Hindi niya tatanggalin si Tito Toni, pero ito ang gustong desisyon ni Rafa.
Gusto niyang nandito si Carlos.
Sa mata ng media o opinyon ng publiko,
si Carlos na 'yong namamalakad.
…matalas ang isip, naniniwala sa sarili niya,
'yon ang Rafa na gusto nating makita.
Sinasabi ko sa 'yo, no'ng 2017, umpisa pa lang,
makikita mong may bumabalik na.
Wala pa 'kong nakitang tao sa buhay ko
na may napakalaking tiwala kay Rafa
gaya ni Charlie Moyá.
Ayos!
Madalas, bago ang laban, sinasabi ko, "Tandaan mo kung sino ka.
"Iparamdam mo sa kalaban mo kung sino ang kalaban niya.
"Napakalaki na ng nagawa mo.
"Iparamdam mo 'yong bigat ng mga nakamit mo."
Nakuha na niya ang pangsampu.
Nabawi na ng King of Clay ang kanyang trono.
Mula no'n, siguro nag-iba na 'yong pananaw niya.
Bumabalik na sa isip niya…
"Ako na ulit si Rafa Nadal, 'yong Rafa na kilala n'yo."
Iangat mo.
Mahusay.
Lagyan mo naman ng puwersa, okay? Magiging mas mahirap 'to.
4 NA ARAW BAGO ANG UNANG LABAN
Grabe. Anim na libong tao ang manonood sa practice ni Rafa Nadal.
Nakakamangha.
Rafa!
Olé!
Tiyaga lang, pare. Tiyaga lang, magagamay mo rin.
Magagamay mo rin 'yan.
'Yong maglakad sa court para mag-practice
at dumagundong 'yong buong stadium…
at isinisigaw 'yong pangalan mo,
nakakatuwa, di ba?
Pagkatapos nito, maiisip pa ba niyang tumigil sa tennis?
Sige, paisa-isang puntos lang, Rafael.
Ganyan nga.
Sige lang.
-Mahusay, pare. -Ang ganda. Nice.
Maganda 'yong training ni Rafa.
Tatlong oras pa rin 'yong training niya araw-araw,
at naipanalo niya ang lahat ng set.
-I-kiss mo 'ko. Dali. -I-kiss mo.
-Yakapin mo si Papa. -Yakapin mo si Papa.
-Pawis na pawis siya. -Hindi.
Yakapin mo si Papa.
Napagdesisyunan mo na ba kung ito na ang huli mong French Open?
Dahil 'yon ang iniisip ng lahat,
pero di ko alam kung napagdesisyunan mo na 'yon.
Baka ito na 'yong huli.
Baka hindi. Pero…
Pero tingnan natin.
Tama lang na mag-retire na 'ko.
Pero malulungkot ako kung hindi ko susubukan.
"Nag-improve 'yong katawan ko nitong mga nakaraang linggo.
"Masaya 'yong pamilya ko, masaya 'kong naglalaro, nag-e-enjoy ako.
"Kaya di ko masisigurong ito na 'yong huling Roland-Garros ko."
Kaya ko pa naman.
3 ARAW BAGO ANG UNANG LABAN
Magandang umaga sa inyong lahat.
Salamat at welcome sa Roland-Garros,
dito sa iconic na venue
kung saan gaganapin ang draw para malaman ang final bracket.
Isang napakaimportanteng draw.
Mula sa pinakaunang laban, maaari niyang makalaban ang kahit na sino.
Di pa kumpleto 'yong draw. Wala pa 'yong mga seeded player.
Pero nagiging interesting na.
-Totí, totí, totí. -"Totí, totí," ha?
Mahilig ka sa "totí, totí, totí."
Tingin ko, aabot sa quarters si Rafa, pero kung si Alcaraz sa first round—
Di mo alam kung sino'ng makakalaban niya.
Seed number three at four. Marie-Jo?
-Number four. -Alexander Zverev.
At ang malaking balita, minalas si Rafa Nadal
sa draw ng Roland-Garros.
Makakalaban niya sa kanyang pagbabalik si Zverev, ang world number 4.
-Ang gandang draw, di ba? -Gano'n talaga.
Sisiw.
Si Zverev.
-Okay. First round? -First round.
Hindi 'yon ang gusto mo.
-Kumusta 'yon sa kanya? -Okay naman.
Pumunta naman siya dito para manalo sa tournament, e.
Rafa!
The best ka.
Mahal ka namin dito sa France.
Nakakatuwa, di ba, na makita si Nadal, 'yong totoong Nadal,
na naglalaro ulit?
Tingin ko, kaya ulit ni Nadal na maging world number 1.
'Yong pagkuha kay Carlos sa team,
para sa 'kin, naging maganda naman sa simula.
No'ng nagte-training kami sa Manacor,
nasa isang conference sa ibang bansa si Toni,
merong nag-check ng phone,
at sinabing may statement si Toni.
Hindi na magiging coach ni Rafa Nadal si Toni Nadal next season.
At nireport ng press
na hindi ko na siya makakasama, na 'yon na ang huling taon namin.
Buweno…
Doon namin nalaman.
Di alam ni Rafa, di ko alam, wala siyang sinabihan.
Sa press namin nalaman.
Hindi 'yon ang plano ko no'ng kinuha ko si Carlos sa team.
Para sa 'kin, hindi "papasok si Carlos, aalis si Toni."
Maghihiwalay na sila ng tiyuhin niyang si Toni,
na ilang taon nga niyang naging coach?
-Twenty-seven o 28 years. -Twenty-seven o 28 years.
Siguro dapat sinabi niya muna sa 'min,
bago niya sinabi sa press,
pero may dahilan siguro siya.
Sabi ko, "Ano'ng magagawa ko?"
Sa buhay, gusto kong meron akong pakinabang.
Ayokong nasa sitwasyon na pakiramdam ko
parang wala akong maitutulong.
Kaya nagdesisyon akong umalis.
Siguradong ikinagulat niya 'yon.
Hindi siguro.
-Hindi? -Hindi.
Medyo…
nagulat ako, siyempre.
Tito ko si Toni, e.
'Yong naging impluwensiya niya sa 'kin,
mas higit pa sa kahit kaninong tao sa buhay ko.
Parang natakot ako
na isipin kung pa'no ako magpapatuloy nang wala si Toni.
No'ng 2017,
nag-champion ako sa US Open.
Naging world number 1 ako no'n.
Sa tingin ko, nag-evolve siya
at nagbago nang konti 'yong pananaw niya sa sarili niya.
Kaya sa palagay ko,
'yon ang dahilan ng tagumpay niya paglampas niya ng edad 30.
Siguro parang pinalakas no'n 'yong self-confidence niya.
Fault!
Game, set, at match, Nadal.
Meron na siyang 17 Grand Slam.
Naging mas malaya ako sa mga huling taon ng career ko,
at di masyadong stressed kesa no'ng kasama si Toni.
Natutunan niyang mag-relax nang konti,
sa pagkakaro'n ng araw-araw na routine kung saan nag-e-enjoy siya.
Mas mature na siya.
Sa edad na 30, kilala mo na ang sarili mo.
Kumbaga hindi ka na bata.
Kasama niya 'yong mga magulang niya hanggang…
2018 yata.
Baka mas matagal pa sana.
Pero…
Ako pa nga 'yong nagsabi na bumukod na kami, tapos sabi niya,
"Bakit?"
Natakot ako sa…
sa desisyong 'yon.
Pero no'ng nangyari na,
okay naman.
Siya 'yong gusto kong makasama sa pagbuo ng pamilya.
At walang duda, napakalaking suporta niya sa 'kin.
Masaya 'ko sa career ko no'ng mga taong 'yon.
Nag-enjoy akong nakikita 'yong sarili ko na lumalaban sa pinakamagagaling.
Rafa Nadal. Lahat-lahat, may 18 na siya.
Panlimang Wimbledon para sa Serbian superstar.
Novak Djokovic, may 16. Roger Federer, may 20.
Kahanga-hanga na nakikita natin 'yong mga nakakamit nila sa tennis.
Nasa prime sila ng career nila, naglalaro sila sa lahat ng surface,
nananalo sila sa apat na Grand Slam.
Masasabi mong, "Ang suwerte natin."
Tapos sasabihin mo, "Teka, hindi siya nag-iisa."
Ang dahilan kaya lumalaban pa sila ay dahil pinalalakas nila ang isa't isa.
"Nananalo pa rin ng ilang major sa isang taon 'tong taong 'to
"kahit malapit na siyang mag-40 kumpara no'ng 30 siya.
"Bakit hindi ako?"
Three sets to two.
Siya ang US Open champion!
Sa unang pagkakataon,
isa na lang ang lamang ni Federer kay Nadal.
Handang-handa na sila.
Magse-serve na si Rafael Nadal para sa pang-13 Roland-Garros title
at pang-20 Grand Slam title.
Game, set, at match, Nadal.
Sa taong 2020, nakuha ni Rafael Nadal ang pang-20.
Tinalo niya ang matinding karibal na si Novak Djokovic.
Ang milagro sa Melbourne.
Isang pambihirang comeback. Twenty-one major titles.
Ang pinakamagaling na player sa kasaysayan.
Sobrang ganda ng pakiramdam ko.
Gusto kong gawin ang lahat para makapagpatuloy pa.
Pero pagkatapos ng Australian Open final,
hindi naging okay 'yong katawan ko.
Uy, hintayin n'yo 'ko.
Ingatan mo 'yang paa na 'yan.
-Kumusta? -Rafa, kumusta?
Di ko alam. Malalaman natin sa loob ng ilang araw.
-Ano'ng nararamdaman mo? -Maganda o hindi?
Wala akong nararamdaman.
Sa totoo lang, nagulat kaming lahat
na nakayanan niyang maglaro nang mahabang panahon.
Palala nang palala 'yong paa niya sa paglipas ng mga taon,
kaya dumating 'yong oras na sabi ng paa niya,
"Hindi ko na kaya."
Naging mahirap 'yong mga sumunod na buwan.
Naipasok niya!
Sa wakas, tinalo na ng apprentice ang master.
Naglaro siya sa Madrid
at natalo.
Naglaro siya sa Rome
at natalo.
-'Yong problema sa paa niya. -Mukhang pinahihirapan na siya nito.
Kaya dumating siya sa Roland-Garros na puno ng pagdududa.
…Grand Slam champion, nanalo ng 13 Roland-Garros titles,
ang Espanyol na si Rafael Nadal!
Hindi nawawala 'yong sakit.
Siguro para sa 'ming lahat,
parang pakiramdam namin, 'yong career ko…
tapos na.
Malinaw na hindi na kaya ng katawan niya.
Hindi maganda 'yong drop shot ni Nadal,
at sinamantala 'yon ni Jordan Thompson.
Unang laban pa lang, may iniinda na siya,
pero nagawa niyang manalo.
Bago 'yong laban,
binigyan ko siya ng gamot para makalaro siya.
Pero pagkatapos ng laban, sabi niya,
"Ángel, di ko alam kung pa'no natin matatapos 'tong tournament na 'to.
"Ang sakit ng paa ko."
Hindi na tumatalab 'yong treatment sa paa niya.
Paglabas ko ng court,
kinailangan akong alalayan ng tatay ko
nang ganito, sa balikat niya, papunta sa kuwarto ko.
Sobrang sakit.
Di ako nakatulog ni isang minuto.
Ni isang minuto buong gabi.
At saka isip ako nang isip.
Kinabukasan nang umaga, tinawagan ko si Ángel
at tinanong ko siya,
"May paraan ba para pamanhirin 'yong sensory nerve
"nang di naaapektuhan 'yong motor nerve?"
Sabi niya, "Sige, pwede nating subukan."
Pero medically speaking, para sa 'kin,
'yon na ang sukdulan.
Kasi pwedeng may mapunit na litid.
Tinurukan nila 'ko dito, dito, dito.
Sa mga nerve na sakop ng paa na 'to.
Hindi ko alam kung gagana 'yon.
Pero naglaro ako.
Ito ang pinakahihintay natin.
At dumating na ang oras.
Ito na ang kanilang pang-59 na paghaharap.
Alam mong ginagawa niya ang lahat para lang makapaglaro.
Wala pala siyang nararamdaman. Manhid 'yong paa niya.
Medyo delikado, di ba? Na wala kang nararamdaman.
Pag may nangyaring di maganda sa paa mo, di mo malalaman.
Ayos!
Alam niyang sumasakit 'yon.
Pero malinaw sa kanya
na pag binigyan ko siya ng gamot para makapaglaro,
ibubuhos niya ang lahat sa laban, at ginawa nga niya.
Pag kalaban si Rafa, alam mong bawat laban,
parang wala nang bukas.
'Yong pagpupursigi na ipinakita niya sa court.
Grabe 'yong laban na 'yon.
At nagawa niya. Rafa Nadal!
Pasok na siya sa semifinals ng Roland-Garros.
Di niya nararamdaman 'yong paa niya, at nanalo siya?
Ano naman ang susunod?
Maglalaro siya nang nakapiring at mananalo rin?
Pambihira 'yon!
Malapit nang makuha ni Rafa ang pang-14 na title
dito sa Roland-Garros.
Ibinigay ni Rafa ang lahat.
Ibinigay niya sa 'tin ang lahat.
Kumbinsido akong no'ng lumabas si Rafa sa court no'ng araw na 'yon,
iniisip niyang baka 'yon na ang huling laban niya.
Dahil kung hindi, di ko alam kung pa'no 'yon kakayanin ng katawan niya.
Ang pinakamahusay, lalo pang naging mas mahusay.
Ang taong ginagawang parang normal lang ang mga himala
ay sumulat ng panibagong pahina.
Di ko alam kung himala 'yon, pero parang gano'n.
Rafa!
Ang dami niyang pinagdaanan para makarating do'n.
Pero magtatapat ako,
naisulat ko na 'yong retirement story niya,
tulad ng marami sa 'min.
Nasa computer ko na, at habang papalapit siya sa microphone,
may inaasahan na 'yong mga tao, pati 'yong mga journalist.
Handa na kaming i-send 'yong mga istoryang hinanda namin.
Hindi ko alam kung ano'ng mangyayari sa future,
pero patuloy lang akong lalaban.
Maraming salamat. Maraming salamat sa inyong lahat.
"Delete."
O "save para sa susunod." Alam mo 'yon?
Senyales 'yon na papunta na tayo sa isang mapait na katapusan.
Iniisip mo ba na sana nag-retire ka na
pagkatapos ng 2022 Roland-Garros?
Siyempre hindi.
Bakit naman?
Wala akong planong tumigil.
Gusto kong lumaban nang lumaban.
Para sa 'kin, simple lang.
Aalamin ko 'yong limitasyon ko.
ARAW NG LABAN
Si Zverev, kumpiyansa siya, at—
Parang siya 'yong tipo na—
-Sinasabi ko sa inyo— -Magiging magandang araw 'to.
Salamat, Rafa!
Mahal ka namin, Rafa!
Rafa!
Hindi siya dumadaing.
-Sa 'yo? -Sa katawan niya.
Naku po.
-Di ko alam kung maganda 'yon. -Hindi siya dumadaing.
Mukha siyang kalmado.
Puntahan natin si Papa.
Papa.
Okay, isang raketa. Isa lang, ha?
Makulimlim at basang-basa,
pero makakapanood tayo ng magagandang laban ng tennis.
Kung may tournament
kung saan nararapat lumaban nang todo-todo at ibigay ang lahat,
sa Paris 'yon.
Napakaliit ng tsansa niyang manalo.
Magiging mahirap 'to para kay Rafa.
Gastado na 'yong katawan niya sa mga nagdaang panahon.
At may 14 Roland-Garros titles,
noong 2005, 2006, 2007, 2008, 2010,
2011, 2012, 2013,
2014, 2017,
2018, 2019, 2020,
at 2022,
Rafael Nadal!
Hindi mo pwedeng maliitin si Rafael Nadal sa Paris.
Laban!
Sarado ang bubong sa Chatrier,
kaya lalong magiging mas maingay.
Siguradong kinakabahan siya. Pero okay lang siya.
Magandang simula para kay Zverev.
Hindi natalo ni isang set si Rafa Nadal sa practice.
Natalo siya sa opening set ng mahalagang laban.
Pambihira naman.
Gaganda rin 'yan, makikita mo.
Ano ba, Gus. Magtiwala ka.
Sa kabila ng lahat ng nangyari sa career ko,
sa mga panahon na nawala ako sa court,
sa mga panahon na parang tapos na 'yong career ko, palagi akong…
palagi akong nagpupursigi na lumaban.
Maniwala ka, Rafael!
Laban!
Ayos!
At may momentum na.
Sige lang. Isang maganda!
Kaya 'yan!
Ang gandang puntos no'n.
Apat na sunod na break point para kay Nadal.
Nakikita na niya.
-Naniniwala na siya. -Naniniwala na.
Ang gandang bawi.
Wow, napakagandang puntos na naman.
Magkakaro'n tayo ng tie-break.
Nakuha ni Nadal ang puntos!
Naku po!
Ayos!
Ganyan!
Hindi talaga sumusuko si Nadal.
Nabasa ulit ni Zverev 'yon.
Nasa alanganin na si Nadal.
Pangalawang set point para sa German.
Two set-love, Zverev.
Lamang na si Zverev ng dalawang set, 2-0.
May natitira pa kaya siyang lakas?
Mukhang pagod na siya.
Pagod na pagod na siya.
Hindi ko naisip na sa edad na 37,
naglalaro pa rin ako ng tennis.
Alam kong wala akong kailangang patunayan kahit kanino.
Kahit sa sarili ko.
Pero hindi ko kayang tumigil.
Doon ako tumatak.
'Yon ang pagkatao ko.
Out!
Game, set, at match, Zverev.
Ang huling sayaw ni Rafa Nadal sa Roland-Garros ay nauwi sa pagkatalo.
Umaraw na.
Umaraw na!
Rafael Nadal!
Babalik pa kaya siya? Di natin alam.
Pero napakagandang legacy ang iiwan niya.
Champion nang 14 na beses dito sa Roland-Garros.
Ano'ng ginawa ni Papa? Alam mo'ng ginawa ni Papa, Rafelet?
Womp, womp.
Ganito, tingnan mo.
Dibale…
mahirap 'tong record na 'to.
-Mahirap burahin? -Oo.
Tingin ko, mas mahirap, o pwedeng mali ako,
na burahin 'tong record na 'to kesa sa 24 ni Djokovic.
Tama ka.
Di natin alam, pero kung magpupustahan tayo,
mas matatagalan siguro bago mabura
'yong 14 na Roland-Garros title kesa sa 24 na Grand Slam.
Hindi, di matigas. Di matigas 'yang bukol na nakikita mo.
Malambot. Tingnan mo, gawin mo 'to.
Di ba? Di matigas 'yang bukol. Malambot.
May alien sa loob n'yan.
Sabi niya, di raw magandang idea na piliting makalaro sa US Open.
Oo, tingin ko rin.
Maaliwalas dito.
Ang ganda rito.
No'ng dumating siya sa Roland-Garros ngayong taon,
akala namin magpapaalam na siya.
Pero no'ng gumanda 'yong pakiramdam niya sa training,
naisip niyang magpatuloy pa.
Pero sa loob-loob ko, iniisip ko,
"Pa'no tayo magpapatuloy nang ganito?"
Tingin ko, gusto niyang nahihirapan
dahil gusto niyang malampasan 'yong paghihirap na 'yon.
Pero sa dulo ng career niya,
hindi na malalampasan 'yong paghihirap na 'yon.
Paghihirap na lang talaga 'yon.
At sa palagay ko, 'yon na ang nagpatigil sa kanya.
Araw ng finals ngayon sa Båstad.
May ilang laban na parang di maganda 'yong lagay niya.
Parang suko na siya.
Ang bagal niyang gumalaw.
Siguro kinailangan niyang dumating sa puntong…
masakit nang makita 'yong nangyayari sa kanya.
Kailangan niyang maramdaman 'yong mga limitasyon.
Makita na 'yong mga bola na nahahabol niya dati at nakakapuntos,
di na niya nahahabol.
At makita 'yong level ng laro na parang paghinga lang noon,
ngayon, napakahirap na.
Game, set, at match, Borges.
Pagkatapos matalo sa Båstad,
nag-message sa 'min si Rafa pagkalipas ng ilang oras.
Ang nakasulat, "Team…
"hindi talaga 'ko ganito,
"pero ngayon, napakasama ng pakiramdam ko, pagod na pagod ako.
"Pasensiya na kayong lahat ngayong araw.
"Hindi ko nahanap 'yong lakas para lumaban pa,
"o kahit subukan man lang.
"Habang naglalaro, nagdesisyon akong mag-retire na.
"Salamat sa lahat.
"At kahit wala nang saysay na humingi ng tawad sa stage na 'to ng career ko,
"gagawin ko dahil 'yon ang nararamdaman ko.
"Mahigpit na yakap sa inyong lahat."
Pagkatapos ng laban, nagkulong siya sa banyo.
At…
sobrang lungkot niya.
Nasa DNA niya ang lumaban nang lumaban.
Pero no'ng oras na 'yon, sa Båstad, na-realize niya
na hindi na niya kaya.
Ano'ng sinabi niya na nagparamdam sa 'yo na, "Tapos na"?
'Yong mga salitang 'yon. "Magre-retire na 'ko."
Hindi "Gusto ko."
"Magre-retire na 'ko."
Sinabi ba niya kung bakit? 'Yon lang ang sinabi niya?
Malinaw na.
Hindi na niya nakikilala 'yong sarili niya sa court.
No'ng oras na 'yon, alam niyang wala na siyang maibibigay.
Parang pag sinabi mong, "Magre-retire na 'ko,"
ibig sabihin no'n, "Suko na 'ko."
Titigil ka na sa kung ano ka buong buhay mo.
Babalik ka na sa pagiging simpleng tao lang.
Hello sa inyong lahat.
Buweno, nandito ako para ipaalam
ang isang bagay…
na matagal ko nang pinag-iisipan.
Nagdesisyon akong ang Davis Cup Finals
ang magiging huling tournament ko bilang isang professional tennis player.
Rafa!
Lagi akong umaasa na magiging maayos ang lahat,
gaya ng maraming beses na nangyari sa career ko.
Pero hindi na gano'n ngayon.
Ang tanong,
"Bakit pa magpapatuloy?"
MAKALIPAS ANG ANIM NA BUWAN
Welcome sa tribute ceremony na ito
para kay Rafael Nadal.
Sobrang malulungkot ako
pag pakiramdam ko hindi ako lumaban hanggang dulo.
'Yon ang pinakamalaking takot ko.
At ngayon, wala na 'kong kinatatakutan.
Rafa!
Salamat.
ANG TAGUMPAY AY PARA SA PINAKAPURSIGIDO
Mahirap magsimula sa isang tao, pero,
Toni,
ikaw ang dahilan kung bakit nandito ako.
Salamat sa paglalaan ng malaking parte ng buhay mo
para makasama ako.
Sa training, kuwentuhan, pang-uuto sa 'kin,
pagpapahirap sa 'kin, pagpapatawa sa 'kin,
at pagsisikap na palakasin ako.
Hindi naging madali 'yong mga pinagdaanan natin,
pero walang duda na sulit ang lahat ng 'yon.
Natupad ko 'yong hangarin ko,
na maibigay ko ang lahat…
at matanggap nang maluwag ang pagre-retire.
Masayang-masaya 'ko sa naging takbo ng career ko.
ROLAND-GARROS MEN'S SINGLES
Okay na.
Nanatili si Rafael Nadal sa world Top 10 sa record na 912 na linggo.
Halos 18 taon.
Siya ang tanging manlalaro sa kasaysayan ng tennis
na naging world No. 1 sa tatlong magkakaibang dekada.
Ang kanyang 14 na French Open titles ang pinakamarami sa isang Grand Slam,
at ang kanyang 112-4 record doon
ang pinakamataas na single-tournament win rate sa lahat.
Nagsalin ng Subtitle: Jayran Kempiz t win rate sa lahat.