Mas maaliwalas ang panahon ngayon kumpara no'ng mga nakaraang araw.
At magiging mas mainit. Ang hangin…
Naglaro ako sa una kong official tennis tournament,
mga pitong taon yata ako no'n.
Siguro 11 years old 'yong kalaban ko no'n.
Kaya kabado talaga 'ko.
Pero tennis coach si Tito Toni,
na naging malaking impluwensiya sa 'kin.
Tinulungan niya 'ko sa lahat.
Medyo kabado si Rafael no'n bago lumaban.
TITO AT HEAD COACH NI RAFA
Kaya sabi ko kay Rafael,
"Pag mas magaling sa 'yo 'yong kalaban mo, pauulanin ko."
Tinanong niya 'ko, "Kaya mong paulanin?"
Sabi ko, "Oo naman, kaya kong paulanin."
Napakataas ng respeto at paghanga ko sa kanya
no'ng bata ako.
Tiwala ako sa kanya.
Nagsimula na 'yong laban.
1-0, 2-0, 3-0, 4-0 para sa kalaban.
Pero nagsimula akong bumawi.
4-1, 4-2, 4-3.
Tapos umulan.
Kaya lumapit ako kay Toni, sabi ko,
"Toni, pwede mo nang patigilin 'yong ulan
"kasi mukhang kaya ko siyang talunin."
Inanunsiyo ni Rafa Nadal kaninang 6:20 p.m.
na hindi siya maglalaro sa Monte Carlo tournament.
Unti-unting nagwi-withdraw si Rafa sa mga tournament.
Una, sa Doha, tapos sa Indian Wells, ngayon naman, sa Monte Carlo.
Palapit na nang palapit ang Roland-Garros,
at halos di pa natin nakikita si Rafa ngayong taon.
Nauubos na ang oras.
6 NA LINGGO BAGO ANG ROLAND-GARROS
Sumasakit dito?
Mas ramdam ko dito.
Banda dito?
-Malapit dito. -Oo.
Hindi pa d'yan 'yong pinakasumasakit.
Ano sa tingin mo?
Mukhang wala gaanong maitutulong 'yan.
-Ano? -Wala 'yan gaanong maitutulong.
Pero alam niyang konti na lang ang mga pagpipilian.
Hindi siya nagsasawa.
Hindi pa siya pwedeng mapuwersa.
Oo.
Sasama ka ba sa Barcelona?
Tingnan natin. Di ko alam kung makakapasok siya.
Di ako siguradong handa na siya.
Ako rin.
Pero kung makakapag-training daw siya ng isang linggo, kakayanin niya.
Hindi gano'n 'yon.
Magkaka-injury na naman siya.
Ang hirap.
-Mali 'yon. -Oo.
Aawatin mo?
Gusto mo bang sumama 'ko?
-Dapat pa ba siyang sumali? -Hindi.
Ikaw?
Hindi ko siya pasasalihin.
-Pero sasama ka? -Hindi.
-Okay. -Kinausap ko na siya.
-Pero— -Nagsabi ako ngayon.
Kailangan niyang mag-isip ngayong gabi at tanungin ang sarili niya,
"Ano'ng ginagawa ko?"
-Eskimo kiss. -Papa.
Ano si Papa?
Nasaan si Rafa Nadal?
Nasa Barcelona.
Nagte-training na siya.
Pero hindi ibig sabihin no'n na sasali siya.
Kaya ngayong Biyernes,
kailangang magdesisyon ni Rafa Nadal kung sasali siya sa Barcelona.
COURT 2
-Kaya ko pa. Wala namang masakit. -Gaya kahapon.
Kailangan ko pang magpalakas, pero kailangan…
kailangan masabi kong, "Kaya ko na."
-Oo. -Alam n'yo 'yon? Kaya ko na.
Hindi mo ba kaya na 70% lang?
Charlie, ni hindi ko nga alam kung sasali ba 'ko o hindi.
Kailangan nating maisaayos ang lahat.
E di kakayanin ko.
Kailangan mong mag-ingat.
Hanggang sa bumigay ako.
Mataas 'yong standard niya sa sarili niya.
Pero pag na-injure siya ulit, mawawala ang lahat.
Kaya ngayon, kasama sa trabaho namin na pigilan siya.
Kayod-kalabaw siya nang maraming taon. Binibigay niya ang lahat.
'Yon ang dahilan kung sino siya ngayon.
Mula pagkabata, nag-e-enjoy na 'ko sa mga challenge.
Gusto ko 'yong mga bagay na mahihirap.
Dahil 'yon sa paraan ng pagpapalaki sa 'kin ni Toni.
Hindi madali.
Ulit.
Mahigpit na coach ako.
Paluin mo nang mas mataas!
Mahigpit ako kay Rafael dahil mahalaga siya sa 'kin.
Ulit.
At dahil pamangkin ko siya.
Wag! Sige pa, champ! Hayaan mo 'yan d'yan.
Pag nagte-training sina Toni at Rafael,
palaging mataas 'yong tensiyon.
Rafael, wag mong paluin nang mababa.
"Rafa, ipihit mo'ng katawan mo," "galaw," "follow-through." Unang bola pa lang.
Lagi niyang sinisita si Rafa para itama.
Binibigyan niya lagi ng pressure si Rafa.
Ulit. Umatras ka.
Hindi gano'n kataas 'yong pressure na lumaban kahit kanino
kesa mag-training kasama si Toni.
Ulit.
Pag nagkamali ako, lagi niyang tinatanong, "Bakit ka nagkamali?"
Natatakot akong magkamali ulit.
Sa unang isang oras ng practice, bawal uminom.
Isang oras na walang tubig.
Para matuto silang magtiis.
May mga coach na kumokontra sa 'kin
dahil grabe naman daw 'yon.
Tanda ko sa first round ng tournament,
nadapa ako at nabali 'tong daliri.
No'ng nangyari 'yon sa daliri niya, sabi ko sa kanya, "Ituloy mo lang.
"Hanggang sa kaya mo pang maglaro."
Nanalo ako sa tournament.
Pero isang buwan akong may cast.
Kung tatanungin mo 'ko noon,
"Okay lang ba sa 'yo lahat ng 'to?"
Sasabihin ko, "Hindi.
"Ayaw ko."
Prinsipyo 'yon, e.
Matutong magtiis sa pamamagitan ng sport.
Lagi kong sinasabi sa kanya,
"Rafa, di mo kailangang maglaro."
"Hindi, gusto ko 'to."
Sige pa, huli na.
May isa 'kong naaalala kung saan hindi ko na talaga kinaya,
sabi ko sa kanya, "Toni,
"sorry, pero hindi ko na kaya."
Umalis ako sa court.
Nanlulumo at mangiyak-ngiyak.
Pero hindi ako umuwing umiiyak.
Kukumustahin ako ng tatay ko, sasagot ako, "Okay naman, normal lang, ang sama."
Gano'n lang.
Ayokong kausapin ng tatay ko si Toni
para padaliin 'yong training.
Pakiramdam ko, madidismaya sa 'kin si Toni.
Na parang hindi ako gano'n kalakas para tiisin 'yon.
Alam kong gusto niyang lumabas 'yong galing ko.
Gusto niyang magtagumpay ako.
At naniniwala siyang 'yon ang…
tamang landas.
Isagad ako sa limitasyon ko.
Nagawa niya!
Hindi ako kontento na magaling na player lang siya.
Napanalunan ni Nadal ang kanyang ikalawang Roland-Garros title.
Pinupursigi ko siya na maghangad ng mas mataas.
No'ng nagsimula akong makatrabaho sila,
parang pakiramdam ni Rafa
na hindi pa siya magaling.
Gano'n 'yong mindset ni Toni.
Naniniwala siya na kung sa clay court ka lang champion,
parang kulang 'yong pagiging champion mo.
At sa paglipas ng panahon, na-realize ng legend na 'to
na 'yong Wimbledon ang tournament na dapat mapanalunan.
'Yong magtatatak sa 'yo bilang habambuhay na tennis legend.
Aling tournament ang pinakagusto mong mapanalunan?
Wimbledon. Pero mahirap at kailangan mong magpursigi.
'Yon ang pangarap,
ang ambisyon.
Wala pang Espanyol na nag-champion do'n sa loob ng mahigit 40 taon.
Parang hindi kayang manalo ng mga Espanyol sa grass.
Kaya may aura ang Wimbledon na parang mahiwaga at mahirap makuha.
Pinangungunahan ng kakapanalo lang sa Paris,
ang two-time French Open champion na si Rafael Nadal.
Ang tanong, kaya bang pagharian ng King of Clay ang grass?
No'ng nakaraang taon bago 'yon, di naging maganda 'yong laro ko.
Marami pa siyang dapat matutunan sa grass court.
Sana football boots 'yong sinuot niya rito.
-Wag kang tumawa. -Bakit?
Nakakatawa kung lagi siyang madudulas.
Parang dalawang magkaibang laro 'yon.
Sa clay, kailangan ng lakas, tatag, at bakbakan para makapuntos.
Sa grass, kailangan ng finesse,
mas pabor sa mga player na may mas magandang…
technique.
…posibleng siya ang pinakamagaling na player sa lahat.
Si Roger Federer.
Wala akong ibang kilalang atleta
na naglaro sa sport niya nang gano'n kaelegante.
Para siyang lumulutang sa court.
Pwede mo siyang ilagay sa classical ballet.
Angat si Federer sa lahat.
Matindi ang kompetisyon sa men's tennis, malalakas at mahuhusay,
pero sadyang mas magaling si Federer sa kanilang lahat.
Eighty-four weeks na siyang number one.
Si Federer ang pinakamagaling sa mundo.
2003 no'ng una akong nanalo ng Grand Slam.
Nakatatlo ako no'ng 2004.
Tapos no'ng 2005, bihira akong matalo.
Anim na sunod na Grand Slam finals.
Nanalo si Roger Federer sa lahat ng finals na 'yon.
Gaano pa karami ang makakamit niya?
Pagaling ka pa nang pagaling.
Mukhang gano'n nga.
Siguro masasabi nating medyo nasa ibang level ako.
Inaasahang si Roger Federer pa rin
ang mananalo ng men's singles title sa ikaapat na sunod na taon.
Magandang umaga ulit, ladies and gentlemen.
Ikinagagalak kong iharap si Roger Federer,
three-time Wimbledon champion, defending champion.
Pakiramdam mo ba iuukit ka na sa kasaysayan ng Wimbledon?
Maganda 'yong pakiramdam ko.
Maganda 'yong nilalaro ko ngayon,
at kailangan ko lang maging consistent.
Para kay Rafa, ito 'yong pinaka-challenge.
Manalo sa Wimbledon,
talunin si Federer,
at talunin si Federer sa Wimbledon.
Game, set, match kay Nadal.
Ano 'yong maituturing mong magandang tournament ngayong taon?
Kung makakapasok siya sa third o fourth round,
maganda na 'yon.
Ano'ng masasabi mo kung sa finals,
kayo ni Rafael Nadal ang magkaharap?
Kung magkakaharap kami sa finals, marami siguro ang magugulat.
Nakikita mo siyang natututo. Patuloy siyang gumagaling sa bawat laban.
Mukhang magiging Rafael Nadal versus Roger Federer na sa finals.
Walang nag-akala na aabot siya sa Wimbledon final.
Sa grass,
hindi ko pa ramdam na nasa level na 'ko ni Roger.
Lamang na lamang siya sa 'kin sa maraming bagay.
At lagi 'yon sinasabi ni Toni.
Nakita mo 'yong huling volley na ginawa niya?
Sinasabi ko kay Rafael,
"'Yong forehand, backhand, volley, at serve ni Federer,
"lamang siya sa 'yo do'n."
Sabi ko, "Pwede akong magsinungaling sa 'yo,
"pero di magsisinungaling sa 'tin si Federer."
Para kay Toni, si Federer ang benchmark.
Siguro ginamit niya 'yon na motivation
para patuloy na maniwala si Rafa na wala pa siya sa pinakamagaling niya.
Pumapasok na si Roger Federer sa court na pagmamay-ari niya.
Itong grass sa Center Court, apat na taon na niyang pinaghaharian 'to.
Apatnapu't pitong sunod na panalo sa surface na nababagay sa kahusayan niya.
Game at set, Federer.
No'ng oras na 'yon, alam ko nang mahusay siya,
pero mahahalata mong medyo hindi pa siya sanay sa grass.
Siguro medyo nadidismaya siya pag walang rhythm.
Di gano'n kabagsik 'yong forehand niya.
Makikita mong may kailangan siyang ayusin.
Out!
Sabi mo, para sa tatlong trophy 'yong tatlong raketa sa blazer mo,
kailangan mo ng mas malaking bulsa next year.
Oo, papalitan ko na 'to kasi mukhang di pa sapat 'yong tatlo.
Gusto ko lang sabihing ang ganda ng performance ni Rafael sa tournament,
at di ko talaga inasahang aabot siya sa finals ngayong linggo,
pero napakahusay niya, at congratulations sa pag-abot dito.
Mahusay na champion. Congratulations, Roger Federer.
'Yong makaharap ang isang taong katulad ni Roger,
siguro naging mas malinaw 'yong landas.
Alam mong kailangan mong ibuhos ang lahat sa lahat ng bagay.
Toni, ano'ng masasabi mo kay Rafael pagkatapos ng laban?
Isa lang ang lagi kong sinasabi,
"Kailangan mong patuloy na mag-improve."
Sa tingin mo, mananalo na siya next year?
Hindi.
Hindi ko nakikita 'yon.
Hindi ko nakikitang magcha-champion siya.
Kailangan naming mag-training at mag-improve.
Sabi ko kay Rafael,
"Kailangan mo pa magpursigi.
"Kailangan mong umabot sa limitasyon mo.
"Kailangan mong mahirapan."
Nakuha ko 'to kahapon sa practice.
Ang totoo, masakit. Medyo komplikado.
Tapos di ko na maibaluktot 'yong daliri ko.
Baka kailangan mong yeluhan.
Konti pa.
Ganyan.
Malaking balita,
napakalaking balita.
Maglalaro si Rafa Nadal.
Sa Godó, alas-kuwatro ng hapon.
May malaki tayong problema.
Di alam ni Rafa kung pa'no maglaro nang 80% lang.
Para kay Rafa, zero o 100 lang.
Isa 'yon sa dahilan kaya siya matagumpay. Sigurado 'yon.
Hindi lang sigurado. Siguradong-sigurado.
Okay na!
Nakita mo 'yong tingin na 'yon?
May pag-aalala sa mga mata niya.
May sumasakit ba ngayon?
No'ng nakapag-warm up ka na, bumuti ba 'yong pakiramdam mo o hindi?
Wala pa naman sumasakit.
May iniinda ka no'ng nakaraan.
Araw-araw.
Wala kang nararamdamang sakit o di lang lumalala?
Wala akong nararamdaman.
Ang tanging gusto namin,
makarating sa Roland-Garros sa pinakamagandang kondisyon.
Pero kung gusto pa niyang magpatuloy, pa'no namin siya pipigilan?
Tanda ko sa mga practice, halos lahat 'yon,
may problema sa paa niya.
May iniinda siya, at kinailangan naming tumigil.
Pero gustong nahihirapan ni Rafa dahil doon niya nararamdaman
na ibinubuhos niya ang lahat.
Okay lang.
Okay lang talaga.
Wala talaga 'kong nararamdaman. Kung meron, sasabihin ko.
Sa tingin ko, sa isang banda,
pakiramdam ni Rafa, may obligasyon siya
na wag biguin 'yong mga tao na naniniwala kay Rafa Nadal.
At sa kabila naman, bihag siya ng sitwasyong 'yon.
Pero 'yon din ang nagbibigay sa kanya ng lakas para magpatuloy.
Animnapung sunod-sunod na panalo sa clay.
Makakabuti para sa tennis 'yong rivalry n'yo ni Nadal.
-Di ba? -Oo, tama.
Minsan, kailangan din ng sports ng mga rivalry.
Sumikat talaga 'yong rivalry, pati sa mga di mahilig sa tennis.
Sobrang sikat.
KANINO KA KAKAMPI?
Simula ngayon, ang pinakaaabangang laban sa bawat tournament
ay Nadal versus Federer.
-Magkaiba sila. -'Yon ang gusto natin.
Tingnan mo sila. Magkaibang-magkaiba.
Ano'ng suot ni Roger?
Nakapostura na parang pupunta sa isang dinner party.
Eto si Roger Federer, elegante pa rin gaya ng dati.
Walang kagusot-gusot. Maayos ang lahat.
At si Rafa?
Para siyang si Rambo.
Mahaba ang buhok,
maskulado,
may tali na parang mandirigma.
Iisipin mo agad na parang lalaban.
'Yong isa, may gentleman image.
Perfect combo 'yon.
Federer o Nadal, sino'ng paborito n'yo sa kanila?
Siyempre si Federer.
-Si Rafa? -Future husband ko.
Kay Roger kami.
Siyempre si Rafa.
Wag kayong mag-aaway.
Nakakatuwang makita kung paano kailangang mamili
ng mga tao ng kakampihan.
Pa'no mo sila di magugustuhang dalawa?
Gustong-gusto ng mga tao na mapanood silang maglaro, kahit saan pa.
…sa isang unique at bagong court,
na ginawa lamang para sa okasyong ito.
Kalahating clay at kalahating grass.
Ang labanan ng mga court surface.
Ang weird no'n.
Nakabenta sila ng 7,000 ticket. Triple pa sana.
Nasaksihan ng capital ng France ang isang tennis match
sa pagitan ng dalawang pinakamagaling na player sa mundo sa finals.
Susubukan ni Roger Federer na putulin ang sumpa
laban sa karibal niya sa clay court.
At puno ng tao ngayon dito sa Philippe Chatrier Court,
para sa men's final.
Hangad ni Roger Federer na manalo sa French Open sa unang beses.
Masyadong mabigat ang inaasahan.
Parang gustong patunayan ni Federer na kaya niyang talunin si Nadal sa clay.
Pasok 'yon!
Sa ibang panahon,
si Federer sana ang pinakamagaling sa clay court sa panahong 'yon.
Pero may nakaharap siyang isang malakas.
Si Rafa lang ang nakakapagbigay sa kanya ng gano'n kahirap na laban.
May mga pagkakataong naiinis ako.
Pero mas magaling lang talaga si Rafa kesa sa 'kin sa clay.
Kailangan mong pumalo nang magaganda nang matagal.
Parang dapat mala-superhuman 'yong laro mo sa clay court para matalo siya.
Out!
6-3, 4-6, 6-3, 6-4.
May tatlong magkakasunod na Roland-Garros title na si Rafael Nadal.
Sobrang exciting nito dahil hudyat ito ng mga susunod na mangyayari.
Rafa! Rafa! Oy, oy!
Muli na namang pinatunayan ng binatang taga-Manacor
na teritoryo niya ang Roland-Garros at clay.
Salamat sa pagpunta n'yo.
Salamat.
Next year, pang-apat na.
May training kami bukas.
-Next year, pang-apat na. -Siyempre.
At halos walang pahinga,
nagtungo si Rafa Nadal sa England para simulan ang kanyang grass season.
-Good morning. -Good morning.
Para sa 'kin,
mahirap mapanalunan nang magkasunod 'yong Roland-Garros at Wimbledon.
Mananalo ka sa Roland-Garros,
tapos sasakay ka ng tren,
darating sa London nang mga 3:00 o 4:00 p.m.,
at pagkaraan ng isang oras, sabak ka na sa matinding training.
Pag nag-relax ka kahit konti,
bababa 'yong level mo.
Pero alam lagi ni Toni na may ibibigay pa siya.
Palagi.
At si Rafa, hindi ka niya bibigyan ng kulang.
Kailangan kong baguhin 'yong mindset at 'yong laro ko.
Maghintay ka bago umatake, imbes na umatake agad.
Sa grass, si Federer ang may pinakamabilis na laro sa lahat.
Ang diskarte niya, wag kang bigyan ng oras.
Para talunin si Federer sa paborito niyang court,
kailangan mong maging agresibo.
Sa clay, mas mabagal ang lahat.
Maghahanap ka ng winner
pagkatapos ng limang tira.
Pero sa grass,
kailangan makapuntos ka kaagad.
Umatake ka lagi, Rafael.
Dahil kung hindi, uunahan ka ng kalaban mo.
Nasa front foot ka na.
Pakiramdam ko, handa na 'kong…
manalo.
Ano para sa 'yo ang manalo sa Wimbledon?
Pag nanalo ako dito…
'yon ang magiging pinakamasayang sandali ng career ko.
Patungong South at East, 'yon ang isa pang bahagi ng ulat panahon.
Mainit-init ang sikat ng araw dito at sa Southeast, mas mainit pa…
May mala-gladiator na pakiramdam
dito sa Center Court arena.
Si Nadal ang world number 2
at hinahabol si Federer.
At siyempre, si Federer ang matagal nang world number 1.
Silang dalawa ang naghahari sa sport ngayon.
At mararamdaman mong sila lang din
ang may kayang tumalo sa isa't isa sa buong draw.
Ramdam mo na may espesyal na mangyayari.
Ang finals ng Wimbledon.
Si Roger Federer ang magse-serve.
Mapapansin mo agad
na mas mahusay na siyang player sa grass court.
Kailangan kong bilisan 'yong laro at idikta 'yong laban.
Isang set para sa defending champion.
Malalaman mo na mas magaling sa 'yo 'yong kalaban mo sa tennis.
Kaya kailangan kong makahanap ng paraan
para ma-target 'yong pinakakahinaan niya,
kung saan ko siya mapapahirapan.
Na-realize namin na pag tinaasan mo 'yong bola sa backhand niya,
doon siya medyo nahihirapan.
Kaya ang naging strategy ko,
dalhin nang dalhin 'yong bola sa backhand niya.
Hirap si Federer sa high backhand na 'yon.
Paulit-ulit nang paulit-ulit.
High ball sa backhand.
At gumana talaga 'yong strategy na 'yon.
Papunta sa backhand ni Federer ang karamihan sa mga bola.
One set all.
Sino ang mananalo?
Basang-basa niya.
Nagiging agresibo na si Federer. Nakakuha pa siya ng isa.
LAMANG SI FEDERER, 2-1
Sabi ni Toni,
"Ang tanging hindi pwedeng mawala sa 'yo ay ang focus at motivation mo.
"Ang mga bagay na 'yon na nakadepende sa 'yo at sa isip mo,
"di 'yon pwedeng mawala.
"Kailangan 'yon
"nasa 100%."
Mukhang ito na ang pinakamagandang laro ni Nadal sa surface na 'to.
Nakuha ni Nadal ang fourth set.
Iisipin mong nasa kanya ang momentum ngayon.
Sa fifth set, akala ko mananalo na 'ko.
Si Nadal ang magse-serve, 2-3, fifth set.
Pero sa tennis, kailangan mong sumugal.
Lalo na kay Roger,
kaya niyang maka-break sa serve mo anumang oras.
Napakahusay!
Break para kay Federer.
No'ng naka-break siya sa serve ko,
parang nawalan ako ng gana
at di na 'ko nakapag-focus nang husto.
-Mahal ka namin, Roger! -Delikado na siya sa fifth set.
Ngayon lang natin nakitang nadismaya si Nadal.
Sa huling walong minuto ng laban,
hinayaan kong medyo bumaba 'yong intensity ko.
At hindi nakabuti 'yon.
Dalawang puntos na lang, talo na siya.
Ang 2007 Wimbledon gentlemen's singles champion,
si Roger Federer.
Naaalala ko, nasa Wimbledon locker room ako,
umiiyak akong mag-isa.
Iniisip ko, "Hindi ko alam kung kaya ko bang manalo sa Wimbledon."
No'ng mag-usap kami ni Toni,
sinabi niyang wala ako sa 100% hanggang sa dulo.
At tama siya.
Handa na ang Barcelona Open para sa pagbabalik ni Rafa Nadal.
-Isa lang 'yong raketa mo? -Oo.
Nakita ko kasi si Rafelet na kinakalikot 'yong gamit mo.
Matagal nang nalusaw 'yong plano ni Rafael Nadal,
at ngayon, araw-araw—
Iba 'yong training sa competition.
Magkaibang-magkaiba 'yon.
Ang tanging sigurado ako, sa puntong ito,
malamang na iniisip na ni Rafa Nadal
na patapos na ang career niya.
Rafa, matatakot ang kahit sino pagkatapos ng napakaraming pagsubok.
Pa'no mo hina-handle 'yon?
Alam namin ang sitwasyon.
May mga inaalala ba 'ko? Oo.
Alam ko ba 'yong pwedeng mangyari? Oo. E, ano?
Wag mong puwersahin. Wala ka nang dapat patunayan dito.
Pakiramdaman mo lang. Maglaro ka at i-enjoy mo.
Pag may masakit, mag-relax ka lang. Gano'n lang.
Panalo na 'yong makarating lang dito.
Alam kong malabong mangyari,
pero nakikita ko
sa isang sulok ng isip ko.
-Naiisip kong mananalo sa tournament. -Oo.
Akala mo ba kami, hindi?
Ang sinasabi ko lang, gawin mo 'yong makakaya mo
na wag ma-injure.
At pag may nangyari—
Lintik. Magiging malaking problema 'yon.
Alam kong mahirap 'yon, at di mo pa nagagawa 'yon.
Pero oras na para baguhin mo nang konti 'yong mindset mo.
Wala nang ibang paraan.
'Yong asawa ko, mga magulang ko, 'yong team ko,
pag nakikita nila 'kong nahihirapan, siyempre ayaw nila 'kong paglaruin.
Pero para sa 'kin, hindi gano'n kasimple 'yon.
Hindi ko sinabi kay Rafael na magiging madali.
Pero sa paglipas ng panahon, nasanay na siya sa hirap.
May quote mula kay Goethe na sinasabing,
"Lumalabas ang talento sa katiwasayan,
"lumalabas ang karakter sa unos."
Umuulan ngayon,
at mahigit isang oras nang bumubuhos.
Makakaharap ni Rafael Nadal, sa ikatlong sunod na taon,
si Roger Federer para sa Wimbledon title.
Dahil sa ulan, na-delay 'yong laban.
At bago pa 'yong laban, grabe na 'yong excitement
at paghihintay.
Nakadagdag lahat 'yon sa pagiging classic
at napakalaking impact ng laban.
Alam ng lahat na isang pambihirang sporting event 'to,
at ito na 'yong pinakamalaking okasyon sa rivalry.
At sobrang laki na ng nakataya.
Sana tumigil na 'yong ulan para matuloy na itong men's championship.
Ang ikatlong sunod na paghaharap nina Roger Federer at Rafael Nadal.
May potensiyal na maging classic 'to.
Pinahihirapan siya ni Roger Federer.
Ito 'yong final na inaabangan ng lahat.
"No'ng nakaraang taon, natalo ako sa Wimbledon
"dahil wala pa sa pinakamataas na level 'yong laro ko.
"Ngayong taon,
"hindi ako matatalo."
Dalawang set na para kay Rafael Nadal.
Napakahusay.
Isang set na lang si Nadal para makuha ang kanyang unang Wimbledon title.
Lumabas si Rafa, kinuha 'yong unang dalawang set,
at may pag-aalala na si Roger Federer.
Kaharian niya 'to, e.
Halatang nag-aalala na si Roger.
Makikita mo sa mukha niya.
Parang tinanggal ni Rafa 'yong pag-asa niya.
Mas mahirap din 'yong laban, sa totoo lang.
Ramdam mo na ibang level na player na talaga siya sa grass.
Kinailangan kong magbago ng mindset, kasi ayokong isip-isipin 'yon,
at magkaro'n ng negative mindset.
Kinailangan kong maniwala na kaya kong baliktarin 'yong laban.
Malaki 'yong lamang ko, pero…
malayo pa 'yong laban.
Makikita mo na may intensity sa pagitan nilang dalawa.
At parang hindi lang 'yon tungkol sa magiging resulta ng laban.
Unti-unti, tapos biglang-bigla,
nakabalik si Roger sa laban.
LAMANG SI NADAL, 2-1
Gusto ni Rafa ng rhythm. Di ko kailangan 'yon.
Pag walang rhythm, mas magaling ako.
At siguro alam din ni Rafa
na sobrang nakakapagod 'yong ganitong laro ng tennis.
Federer.
Six games all.
Fourth set. Tie-break.
Hindi mo iisipin na ipamimigay niya 'yong championship
pagkatapos pagharian ng limang taon.
Hindi ako naging kalmado buong laban.
Parang 'yon ang pinakamahirap na araw ko.
Sa fourth set, umabot kami sa tie-break.
Para sa 'kin, sobrang stressful no'n.
Dahil mahalaga ang bawat puntos.
Eto na. Fourth set tie-break.
UNANG MAKAPITONG PUNTOS, PANALO LAMANG DAPAT NG DALAWANG PUNTOS
Bilis!
Kung ganyan ang lahat ng seven points sa tie-break,
mawawalan ng boses ang crowd.
Maraming beses nangyari sa laro na, "dadaigin ko lahat ng kaya mong gawin."
One all.
Pareho silang naniniwala na sila ang mananalo.
Two-one.
Three-one.
Four-one.
Four-two, Nadal.
Out 'yon. At maaaring 'yon na ang pinakamatinding dagok.
-Hindi na kayang manood ni Tito Toni. -5-2, Nadal.
Sinanay niya ang binatang ito mula pa no'ng apat na taon siya.
Siya na ang magse-serve, nasa kanya na 'yong pressure.
5-2 sa fourth set tie-break, halos tapos na 'yong laban.
Fault!
Fault.
Iniisip ko no'ng oras na 'yon,
"Wag mag-double fault."
Fault!
Double fault.
'Yong moment, 'yong pressure,
nakaapekto sa 'kin 'yon, at nakagawa ako ng mga pagkakamali.
Alam niyang pwede siyang matalo sa dalawa o tatlong puntos sa maling serve niya,
at siguro nakaapekto 'yong stress na 'yon.
Maraming nasayang na pagkakataon.
Sa mga gano'ng sitwasyon lamang si Federer.
Napakahusay!
Sabi ko kay Rafael, "Pag nag-match point ka,
"mag-serve ka papunta sa backhand at umatake ka sa net,
"para di ka na mag-isip."
Eight-all.
Di nagdalawang-isip si Federer. Di siya sumablay.
Wala na 'yong championship point ni Nadal.
Ayos!
Game. Fourth set.
Two sets all.
Parang sinaksak si Nadal.
Siguradong nanlulumo siya ngayon.
Lamang siya ng dalawang set, tapos natalo sa dalawang tie-break,
siguradong magdududa na naman siya.
Gaya no'ng 2007, kung saan di niya naipanalo 'yong laban.
Bumagsak na nga ang di maiiwasan sa Center Court.
Nagpaulan na ang makakapal na ulap dito…
sa napakagandang laban sa Wimbledon.
Balik ulit sa locker room.
Pagdating ko sa locker room,
iniisip ko, "Siguradong…
"nanlulumo si Rafael dahil sa dami ng nasayang na pagkakataon."
Iniisip ko, "Ano'ng sasabihin ko para pasiglahin siya?"
Pero wala akong maisip.
Tapos si Rafael, nagsisintas siya ng sapatos,
sabi niya sa 'kin,
"Pwede mo nang patigilin 'yong ulan,
"dahil di ako matatalo.
"Hindi ako matatalo."
"Malalamangan niya 'ko, pero hindi ako matatalo.
"Mentally, magiging 100% ako
"sa bawat puntos.
"Hindi ako pwedeng
"magpakita ng kahinaan."
Handa akong mas mahirapan kesa sa kanya.
Nakadaan na 'yong ulan.
May isa pa tayong set
para malaman kung may Wimbledon champion na ngayong gabi.
At no'ng nakita ko siyang lumabas ulit sa court,
alam ko nang mananalo siya.
Anim at kalahating oras na ang buong laban ngayong araw.
Madilim na no'ng mga oras na 'yon.
At nagliliwanag na 'yong screen ng laptop ko.
Hindi na sila dapat naglalaro.
Pero napakaganda no'n.
Ayos!
Ganyan nga.
Grabeng laban 'yon.
Ang hirap nang makakita.
Sagad na sagad na 'ko.
Naka-focus na lang ako na mabigyan ng tsansa 'yong sarili ko.
Laging nando'n 'yong tukso na sumuko na.
Pero pag nasanay kang magtiis nang konti pa,
"Isang bola pa."
Gano'n ang mahuhusay na champion.
Tinitiis ang isa pang laban.
Napakagandang laro mula kay Nadal.
Championship point na para sa kanya.
Sa tingin ko, sagad na si Roger no'ng oras na 'yon.
"Inaasahan niyang sa backhand ko ibibigay 'yong serve.
"Baka pwede ko siyang gulatin."
Di pwede ang madaling serve.
Binigyan ko siya ng serve na napaisip siya.
Minsan, mas madali 'yong pumalo nang hindi nag-iisip.
Hindi lang isa ang landas patungo sa tagumpay.
Maaaring hindi mo kailangang pagdaanan 'yong hirap na pinagdaanan ko
para makamit 'yong nakamit ko.
Pero tinahak ko 'yong landas na nilatag ni Toni para sa 'kin.
At naniniwala akong 'yon ang tamang landas.
Ayos!
Game, set, match kay Nadal!
Iniisip ng mga tao na isa 'kong winner.
Pero hindi ako winner.
Isa 'kong competitor.
Ang tagumpay…
ay hindi permanente.
Panandalian lang.
CONGRATULATIONS, RAFA!
Ang talagang nagmo-motivate sa 'kin
ay ang kagustuhang lumaban nang lumaban.
Dahil ang tunay na kasiyahan, para sa 'kin, ay 'yong pinaghihirapan.
Nagsalin ng Subtitle: Jayran Kempiz a 'kin, ay 'yong pinaghihirapan.