Di maintindihan
Kung bakit ganito tayo sa isa't isa
Nag-aaksaya ng oras
Sa mga kalokohang laro natin
Nasa ‘tin ang pagmamahal
At kahit ano pa'ng sabihin o gawin
Iisa tayo
Kahit ano'ng gawin natin, iisa tayo
Magtatagumpay tayo, iisa tayo
At gano'n talaga, iisa tayo
Ladies and gentlemen, Hampton University.
Palakpakan natin, si Ms. Wanda Sykes.
Maupo kayo, please.
Salamat, Hampton. Maraming salamat.
Mahal ko kayong lahat, mahal ko kayo.
Maraming salamat.
Nandito na ‘ko.
Grabe. Ang sarap makabalik dito. Ang tagal na rin.
Sigurado akong gaya ko, naninibago rin kayo sa campus.
Wala na ‘kong mahanap.
Sabi ko…
Wala nito dati noong nandito ako.
Ang ganda ng student center, ang ganda ng cafeteria.
'Yong mga bata ngayon, ang dami nilang pagpipilian.
Ano 'yon? Vegan, mga gluten-free.
May he, she, they pa sila.
Wala 'yan noong nandito ako. Wala kaming gano'ng option.
Iisa lang ang kailangan mong pagpilian no’ng panahon ko.
Gravy, baby?
'Yon lang.
Gravy lang talaga.
Wag kang tutulog-tulog. Dapat alerto ka,
kasi pag sinabi niyang, "Gravy, baby?" at na-distract ka, bibigyan ka ng gravy.
Lalagyan ka niya…
Gravy, baby?
May gravy na pala ‘yong fruit cup ko.
Di ko in-expect ‘yon.
So… Parang nakakahinga ako nang maluwag dito.
Alam n'yo 'yon?
Di ko alam sa inyo,
pero ano na bang nangyayari ngayon?
Para akong nakulong sa pinakapangit na escape room.
Di ako makapag-isip. Lahat ng clues, binura na.
Ano 'to? Ano'ng nangyayari sa 'tin?
Wala sinabi 'yong Stranger Things.
Kasi kahit papaano, may logic 'yong palabas.
Gets n'yo? May Upside Down world sila.
Shoot, pag 'tong babaeng 'to binaliktad mo,
uulan ng mga racist at pedophiles. Parang…
Girl, may bilyonaryong bumagsak sa bubong ko.
Paano tayo makakaalis dito? Wala namang…
Kailangan natin si Harriet Tubman para makalabas dito.
Ang hina ng administrasyong 'to.
Sa mga file, inilabas nila 'yong mga pangalan ng Epstein survivors.
Ano ba naman 'yan. Paano ka magkakamali sa pag-edit?
Magtatanggal ka lang ng impormasyon.
Kaya ng bata 'yon.
Alam niyo ‘yon? Pag duda ka, ekisan mo.
Baka naubusan sila ng tinta kakabura sa mga Trump.
Baka gano'n. Di ba?
Oo, alam mong kasama siya. Kasama siya.
Alam na natin, bago pa ilabas 'yong files, na kasama siya.
Nakita natin 'yong mga litrato, tropa sila ni Epstein
at 'yong video niya sa party kasama si Epstein.
Kagat-labi pa siya.
Pag kinakagat mo ang labi mo, may pagkamalaswa 'yon.
May masama kang balak pag kinakagat mo 'yon.
Parang, may titirahin ako.
Pag may lumapit sa 'yo na kagat 'yong babang labi niya, tumakbo ka na.
Umalis ka na.
Masama ang balak niya sa 'yo.
Di ko akalaing sasabihin ko 'to.
Pero namimiss ko ‘yong 2016 Trump.
Mukhang cute pa si Baby Trump noon.
Sinasakyan lang natin siya no'n.
"Magpapatayo ako ng pader."
Magpapatayo ka ng pader?
Oo, magpapatayo ka ng pader.
Magpapatayo ka ng malaking pader, di ba?
Uh-huh.
"Ikukulong ko siya."
Tama.
Ikulong mo siya.
Ikulong siya.
Safe ‘yong Trump na ‘yon kasi may harang pa ‘yong crib niya.
Di ba?
Itong Trump na ‘to, wala nang nagbabantay.
Walang preno 'tong taong 'to.
Nakita n'yo ba 'yong post n'ya tungkol sa mga Obama?
Pinost niyang unggoy ‘yong mga Obama. Ano ba naman ‘yon?
Kahit 'yong mga racist, "Grabe naman 'yon."
Presidente ka, umayos ka naman.
At wala na silang kaayusan ngayon.
Lahat ng pulitiko, nagmumura. Lahat.
Trabaho ko 'yon.
Si Chuck Schumer, "Gago ka" Sabi ko, "Uy."
Lahat sila nagmumura na dahil kay Trump.
Alam mong masama
kapag magsisimula na ang State of the Union, tapos,
"Nandiyan na 'yong presidente. Palabasin 'yong mga bata."
Dati may standards tayo. Mataas ang standard, di ba?
Naalala n'yo si Howard Dean?
Howard Dean, oo, Democratic candidate, di ba?
Sinira niya 'yong career niya.
2004, sinira niya 'yong career niya.
Hindi 'yon scandal. Hindi, di 'yon scandal.
Dahil lang sa sobrang excitement.
Kasi ang weird niya sumigaw.
Ang galing niya do'n sa caucus sa Iowa, at sumobra ‘yong tuwa niya.
Sabi niya, "At pupunta tayo hanggang sa White House, yeah!"
Tapos ginawa niya 'yon, "Yeah!"
Tapos lahat, "Ano'ng yeah-yeah sinasabi mo?"
Sira career niya, tapos na siya.
Mula sa di ka pwedeng mag-"yeah," heto na tayo.
"Hinahawakan ko lang sila sa puki."
Itong taong 'to…
Naniniwala si Trump na dahil sa Civil Rights Act,
naging unfair ang trato sa mga puti.
May 1-800 number pa siya.
Totoo ‘to. Para ma-report nila ‘yong paghihirap nila
at makapag-file ng reparations.
Naniniwala ka ba do'n? Ano ba 'yan?
Ano pa bang gusto nila? Ano ba 'yan.
Una, ninakaw n'yo 'yong music namin, ngayon, gusto n'yo rin ng hustisya namin?
Ayoko ng 800 number na 'to.
Puti ang pamilya ko.
I-rereport nila ‘ko araw-araw.
Nakikita ko nang tumatawag ‘yong anak ko.
"Ayaw akong bilhan ng PlayStation ng Black na babaeng 'to."
Ayokong makikita kang may hawak na phone ulit.
Oo, puti ang pamilya ko. Puti ang asawa ko.
French siya.
French siya, pero kung may mangyari…
May kambal kami, sina Olivia at Lucas. 16 na sila ngayon.
Alam n'yo, puti rin sila, oo.
Oo.
Black excellence. Nasa harap n'yo na.
Sa kasamaang palad, ang racism,
talagang nakabaon na sa bansa na ‘to, di ba?
Nandito ito, at…
Isipin niyo, di pa naman gano’n katagal no’ng Civil Rights Movement, di ba?
At ‘yong mga kalahi natin noon, mapayapang nagmamartsa.
At ‘yong mga galit na taong ‘yon
na nagsisigaw ng kung ano-anong masasamang salita
at dinuduraan sila,
‘yong iba sa kanila, buhay pa.
At nagkaanak sila.
At tinuruan nila ‘yong mga anak nila ng kaparehong galit.
Oo. Isang imahe ang tumatak sa 'kin,
nanonood ako ng Eyes on the Prize, at may puting bata
na nakatayo ro'n na may clarinet.
Tinutugtog niya 'yong "Dixie." At nandoon lang siya…
Una sa lahat, masamang instrumento ang clarinet.
Sang-ayon tayo do'n.
Lahat ng magulang na may anak na nag-aaral ng instrumentong 'yon,
alam n'yong mahirap ‘yon.
Pero ang clarinet,
ibang level ng pagtitiis 'yon.
Pero naisip ko 'yong batang 'yon, kasi lumaki 'yong batang 'yon.
At alam n'yo kung sino siya ngayon?
Si Lindsey Graham.
Nakataas din 'yong pinkies niya habang tumutugtog.
Pangit talaga ng administrasyong 'to.
Nakita n'yo ba si Pam Bondi na nagte-testify sa Congress?
O testi-lie sa harap ng Congress?
Ang pangit niya.
Alam mo 'yon? Ganito kasi 'yon.
Ayoko nang marinig ulit ‘yong "angry Black woman" kahit kailan.
Huwag…
Hindi.
Di ko tatanggapin 'yon.
Si Bondi,
Noem, Leavitt.
Mga puting babae ‘to na naka-steroids.
Alam n'yo 'yon? Mahihiya ‘yong mga Karen sa kanila.
‘Yong mga Karen, "Naku, heto na sila. Alis na tayo."
Ganito gagawin ng mga Karen,
"Tinawagan ko ‘yong pulis dahil sa lalaking Black na ‘to."
Natutulog siya."
Wala 'yan sa ginagawa nila.
Sabi ni Noem, "Nagpadala ako ng Puerto Rican sa Congo."
Ang lala, grabe.
Pero heto ‘yon, isipin niyo na lang,
na pag nagkaisa tayo at nagtulungan,
kaya nating patakbuhin lahat.
Kaya natin.
Pero alam nating imposible 'yon.
Makikita mo lang silang magkakasama
sa synchronized swimming.
Sabay-sabay sila sa pool na ‘yon. Ganito sila…
Tayong mga Black, alam n'yo naman, tinitingnan natin ang isa’t isa, di ba?
At kung may lumihis sa amin, tanggal ka na.
Tapos ka na. Di ba?
Nicki Mi-sino?
Di ko siya kilala.
Lahat sila, "Wanda, kailangan nating umabot ng midterms."
Sabi ko, "Tingin n'yo talaga buhay pa tayo hanggang midterms?"
Hindi pag si RFK Jr. ang secretary of health natin.
Itong anti-vaccine na ‘to, ano ba naman?
Ano ba, pare.
Pinapabalik niya ‘yong mga dating sakit.
‘Yong mga nagamot na natin, nagbabalikan.
Bumalik ‘yong tigdas.
Sa loob ng ilang buwan,
parang nasa lumang western na tayo.
"Ano'ng nangyari sa kapatid mo?"
"Namatay siya dahil sa TB."
Naku.
Ano…
Shit.
Nang marinig kong siya 'yong nominee, di na ako nagdalawang-isip.
Tumakbo agad ako sa CVS.
Sabi ko, "Kailangan ko ng tatlong shingles."
"Pabili ng dalawang COVID shots."
"Ano pa? May tetracycline ka ba?"
"Bigyan mo ako no'n."
Alam ko na kung saan papunta 'to.
Pag nagtagal pa ‘tong taong ‘to sa pwesto, pag pumunta ka sa botika,
ang nasa counter, mga mason jar na may kung ano-anong laman.
May mga label lang.
Pagpasok mo, namamaga na ‘yong mata mo.
"Di ko alam ano'ng nangyayari sa mata ko."
Sasabihin ng pharmacist, "Ay, teka lang. Sandali."
"Ah. Ah, oo."
Ang lala.
Kung di man tayo makuha ng mga virus at salot.
Ngayon ang problema naman natin ay ‘yong ICE. Oo.
Oo. May ICE na ngayon.
Ganito kasi 'yon.
Dapat ang hinahabol nila ay ‘yong mga kriminal, di ba?
‘Yon ang sabi nila. Ikukulong nila ‘yong mga kriminal
na wala dapat dito, para mawala sila sa kalsada.
Sabi ko, okay, ayos 'yan. Pero heto ‘yon.
Gusto kong mawala lahat ng kriminal sa kalye.
Pag may lumapit sa 'kin at sinaksak ako,
hindi ko sasabihing…
"Sandali lang.
"Taga-saan ka?"
"Parang Guatemalan ka kung sumaksak."
Dapat hinahanap nila 'yong mga kriminals, di ba?
Saan sila naghahanap, ha?
Pumupunta sila sa mga restaurant, sa kusina.
Kasi, alam mo na, 'yong mga kriminal, magagaling silang sous-chef.
Nag-aabang ang ICE sa mga korte, hinuhuli 'yong mga galing sa hearing.
Kasi ‘yong mga kriminal, pumupunta sa mga kaso nila.
Kumpleto ang papeles nila.
Pupunta sila sa mga Home Depot.
Doon sila naghahanap. Nasa harap ng Home Depot ang ICE.
Kasi, ang mga kriminal, gustong-gusto ang mga DIY project.
Tumigil nga kayo.
Walang kuwentang mga ICE agent.
Wala silang pinagkaiba sa mga pinatawad na January 6th insurrectionist.
Sila 'yon.
Mga walang kuwenta.
Pumunta sa surplus store at bumili ng masisikip na vest.
Paano ka naman bababa sa Ford Focus para manghuli ng tao?
Dapat pinoprotektahan nila tayo.
Pinapatay nila ang mga Amerikano, ‘yon ang ginagawa nila.
Pumapatay ng Amerikano.
Sa Minnesota, si Alex Pretti.
'Yong lalaking 'yon, walang armas, isang VA nurse, pinatay nila,
pinatay nila doon mismo.
Renee Good, isang ina.
Oo, sa kotse niya.
Pinatay siya sa kotse niya. At tinawag siyang bitch pagkatapos.
'Yon ang tinawag sa kanya no'ng agent sa harap ng asawa niya.
Oo.
Kaya mga tomboy, alam n'yo na.
Tawagan natin ang Subaru at sabihing, "Uy.
"May itatanong ako. Kaya n'yo bang gawing armored 'yong Outback?"
Nagwawala sila sa mga kalye, pare.
Pero nandoon tayo. Mga tao, nagpoprotesta tayo.
Pag sinabi kong "tayo," 'yong mga puti. Mga puti ang nagpoprotesta.
Di ako lalabas. Hindi.
Di natin gagawin 'yon.
Nabasa natin 'yong Project 2025.
Alam natin ang mangyayari.
Gusto nila tayong palabasin para lumala ang sitwasyon. Hindi.
Mga puti, kayo na 'yan. Kayo na ang bahala diyan.
Ito… Hindi kami lalabas.
Alam n'yo kung ano'ng nakakatawa? Wala tayong meeting.
Walang text chain o ano.
Ramdam mo lang, di ba?
Tuwing naiisip kong magprotesta,
naririnig ko 'yong mga ninuno ko. "Magtigil ka." Okay.
Mga puti, kung gusto n'yo kaming lumabas, ipakita n'yo sa amin na seryoso kayo.
Todo bigay dapat.
Kailangan n'yo… Gawin n'yo 'yong ginagawa namin.
Kailangan n'yong… sirain ‘yong mga bagay na gusto n'yo.
Pag may nakita akong Wegmans na nasusunog…
Pag nag-firebomb kayo ng Supercuts…
Pero hangga’t wala pa ‘yon, nandito lang kami sa likod n'yo.
Hindi mismong nasa likod n'yo. Ila-like namin ‘yong mga post n'yo.
Online lang kami. Ila-like ko lahat ng post n'yo.
Baka mag-comment pa ‘ko…
ng heart, alam n'yo na, ‘yong muscle na braso, gano’n.
‘Yong mga ka-henerasyon ko, mga puti, naranasan n'yo na 'yon.
Nagawa niyo na ‘yan dati. Nagpo-protesta na kayo.
Pero 'yong mga bata, sila 'yong inaalala ko.
Mag-training kayo. Dapat handa kayo sa pepper spray.
Kaya kung gusto n'yong lagyan ng hot sauce lahat ng kinakain n'yo. Sige lang.
Sa umaga pag nagsisipilyo kayo,
barilin n'yo ‘yong mukha n'yo gamit ang Waterpik n'yo.
Pumasok kayo sa car wash, alam mo 'yon?
Sa tingin ko nandito tayo dahil…
nandito tayo dahil mas magaling ang mga Republican sa pakikipag-ugnayan
sa mga working-class. Totoo ‘yon.
Ang mga Dems, diyos ko. Kung pakikinggan mo sila,
"Di ko maintindihan. Paano tayo natalo sa boto ng mga uneducated?"
Siguro kung ititigil n'yo ang pagtawag sa kanila ng uneducated,
makakatulong 'yon.
Para sa susunod na tatakbo,
gusto ko ‘yong marunong makisama sa lahat.
Dapat isang henerasyon lang ang layo sa pagiging mahirap.
Alam nila ang pakiramdam ng walang pera. Heto ang kailangan.
Pag wala kang Western Union app sa phone mo, di ka pwedeng kumandidato.
May isa pa.
Pag nagda-drive ka ng Cybertruck, tarantado ka.
At lahat kami, tingin sa ‘yo tarantado.
Kasakiman 'yon. Kasakiman.
Sakim ang mga taong 'to, grabe.
At dahil sa kasakiman,
cashier na tayong lahat.
Paano nangyari 'yon?
Binubura nila ‘yong mga working-class na trabaho.
At tayo ang pinapagawa nila. Oo.
Paano nila tayo dahan-dahang napaniwala ro’n?
Naalala ko, mga 15, 20 years ago, pupunta ka sa tindahan,
may maliit na kiosk, isang self-checkout kiosk.
At dahil curious tayo, "Oh, kunyari ako 'yong cashier."
Dahil totoong trabaho ‘yon na may benefits. Nando’n ka na, boop.
"Ooh, nagawa ko." Ngayon, ginagawa mo na. Trabaho mo na.
Wala nang totoong tao ngayon.
Oo, puro self-checkout na. Alam n'yo kung ano'ng nakakainis?
Pag may pila sa self-checkout.
Sabi ko, "Naghihintay ako para magtrabaho nang libre."
Ano ba 'to?
Tapos tayo pa ang nagbabantay sa sarili natin.
"Ilang plastic bag ang ginamit mo?"
"Dalawa." Ano ba 'yan?
Dapat nagnanakaw tayo.
'Yon ang ginagawa nila. Pinagnanakaw ka nila.
Dapat ibalik nila 'yong totoong tao.
At di 'yon pagnanakaw. Doon ka nagtatrabaho.
Hindi ka lang kumuha ng entry-level na position.
Maging store manager ka. Lagi akong may sale.
"Store manager sale."
Ito ay…
"Buy one, get one free."
Kinukuha nila lahat ng trabaho.
Lahat ng trabaho ng working class, di ba?
Pati delivery services ngayon.
Ngayon sa LA, may maliliit na cart.
Nakita n'yo na. Oo. Parang maliit na shopping cart.
Maliit na robot 'yon, tapos mag-oorder ka.
Ilalagay nila do'n at ipapadala sa bahay mo.
Huwag n'yong ipadala 'yan sa bahay ko.
Gusto ko ng totoong tao.
Muntik na akong mamatay no'ng una kong makita 'yon
kasi di ko alam kung ano 'yon at papunta 'yon sa gitna ng kalsada.
Sabi ko, "Diyos ko, 'yong baby stroller." Tapos…
Gagamitin ko lang 'yon
kung may silbi siya. 'Yong pwede kang mag-order ng mananapak.
Gagawin ko 'yon.
Ang astig, di ba? Makakapagpadala ka ng mananapak.
Bubuksan mo, 'yon at 'yong pinto,
may lalabas at sasampalin ka nang malakas.
"Hi" daw sabi ni Brenda.
Tapos babalik na sila sa cart.
Lagi akong mag-o-order kung gano'n.
Nandoon ako, 1600 Pennsylvania Ave.
Ang nakakainis, 'yong kasakiman
tinatago sa pagiging mabait.
Pumunta ka sa tindahan, tatanungin ka nila,
"Gusto mo bang mag-donate sa charity namin?"
Ang kapal ng mukha.
Gusto n'yong bigyan ko kayo ng dagdag na pera para sa cha…
I-lilista ko ‘yong charity, ako na mismo ang magdo-donate.
Ano sa tingin n'yo? Ako na magdo-donate para sa tax write-off ko.
At kung gusto n'yo talagang maging matulungin,
bakit di niyo ‘ko tanungin kung gusto kong i-round down?
Ganyan sa mga hotel.
Oo, ginagawa nila 'yan.
"Iniisip namin ang planeta. Bakit di mo i-reuse?"
"Isabit mo ulit 'yong tuwalya."
"Di kami nagpapalit ng bedsheet gabi-gabi.
"Kailangan mong i-request kasi iniisip namin 'yong planeta."
Hindi. Iniisip n'yo 'yong water bill at empleyado n'yo.
'Yon ang iniisip n'yo.
Kung gusto maging green ang mga tao
bigyan n'yo ng green discount, bawasan n'yo 'yong bayad sa room, di ba?
Kasi green ako. Green ako sa bahay.
Sa bahay, nag-uulit ako ng kobre-kama
hanggang sa tumalsik na 'yong fitted sheet sa kama.
Pagod na pagod na 'yong fitted sheet.
Napupunit na 'yong garter. Parang, "Heto na naman tayo."
Hihiga ka, tatanggalin 'yong kumot, "Nasaan 'yong fitted sheet ko?"
"Nasa paanan ng kama. Naku, po."
Nag-uulit ako ng tuwalya.
Nando'n ako, gamit 'yong tuwalya, "Aray. Nasugatan ba ‘ko?"
Parang loofah na 'yong tuwalya. Parang, "Naku."
Dumudugo ba? Ano ba 'to?"
Pero kung full price ang binayaran ko sa hotel,
gagamitin ko lahat ng 'yon.
Maglalagay ako ng tuwalya sa kanang dede.
Tuwalya para sa kaliwang dede.
Tuwalya sa puwet.
Tatawag ako sa baba, "Kailangan ko pa ng tuwalya."
"Medyo basa pa 'yong pepe ko."
"At palitan n'yo ‘yong higaan ko."
Nasa hotel ako sa New Orleans,
at dumating 'yong housekeeper para palitan 'yong kobre ko.
Maglilinis sa room ko.
Binuksan ko 'yong pinto, at bata pa 'yong babae,
pero pawis na pawis siya, tagaktak ang pawis.
Tinitingnan ko siya, sabi ko, parang wala akong bakuna para dito.
Ewan ko kung ano'ng meron siya.
Di ko siya pinapasok sa kuwarto ko, tumutulo 'yong pawis niya.
At na-imagine ko siyang pinapalitan ang higaan ko,
nakikipagbuno sa punda ng unan.
Tumatalksik 'yong pawis.
Kailangan kong mag-isip nang mabilis.
Kukunin ko na lang 'yong tuwalya at kobre, ako na lang ang gagawa, okay?
Pumunta ako sa kotse, kinuha ‘yong gamit ko at pabalik na ‘ko.
Sabi niya, "Ms. Sykes, sigurado ka?" Sabi ko, "Oo, kaya ko 'to.
"Cashier ako kahapon."
Kasakiman ‘yon.
‘Yong mga recording artist, di na kumikita sa pagbebenta ng record ngayon.
Kaya kailangan nilang mag-tour.
Kasi ‘yong mga download at stream, barya na lang ang nakukuha nila.
Kaya marami tayong magagandang show ngayon,
kasi kailangan nilang kumita sa pagtu-tour.
ayos ‘yon para sa ‘tin, pero, hindi rin gano’n kaganda.
Di ko na mabilang kung ilan sa mga kaibigan ko
ang pumunta sa New Edition concert
at nagmukhang tanga sa pag-aakalang kaya pa nila ‘yong mga steps.
Nando’n sila.
Kinabukasan makikita mo naka-boots na.
Nabugbog 'yong katawan ko sa New Edition concert na ‘yon.
Akala ko kaya ko pa. Di ko na pala kaya.
Sobra na ‘tong physical na ginagawa ko.
Ba't ko ba isinusulat ‘tong mga joke na ‘to,
Mag-sit-down comedy naman tayo.
Kami na nasa sixties na. Di ko alam sa inyo, pero iba ang tama pag sixties na.
Una sa lahat, saan ba galing lahat ng gas na ‘to? Ano ba ‘to?
Utot lang nang utot nang walang dahilan. Kahit saan na lang lumalabas.
kailangan mong mag-focus na wag mautot sa harap ng maraming tao.
Pag hinayaan mong mag-relax ang isip mo…
Lilipad na lang palabas, basta na lang…
Basta…
Saan ba talaga galing lahat ng gas na ‘yon?
Walang sense.
'Yong isa kong kaibigan, CEO siya ng malaking kumpanya.
Sabi niya, "Girl, nasa meeting ako, pagtayo ko, nautot ako."
"Basta…"
Sabi ko, "Ano'ng ginawa mo?" Sabi niya, "Sabi ko, 'Meeting's adjourned.'"
Sabi ko, "Sigurado adjourned 'yon. Oo."
"Ngayon, ganyan na lahat ng meeting mo."
‘Yon… Panindigan mo ‘yan.
Habang bata pa kayo, i-work out n'yo ‘yong Kegel muscle n'yo.
Mag-Kegel exercises kayo.
Pag tanda n'yo, 'yong sphincter,
kasi basta… grabe.
Di mo malalaman hangga’t, may kinakausap kang tao.
Makikita mo sa mukha nila habang nagsasalita ka,
tapos, "Oo, girl." Bigla silang ganito.
At aatras.
Pag umatras sila, oo, umutot ka nga.
Oo. Aminin mo na lang. Sabihin mo, "Oo, ako 'yon."
"Ako 'yon."
"Meeting's adjourned." Basta…
Mahirap nang matulog ngayon.
Di ko alam kung bakit di ako makatulog. Mahirap makatulog.
Kasama ako sa group text ng apat na Hamptonians sa klase ko,
at, grabe, 2:30 ng umaga,
may magte-text,
"Mina-marinade n'yo ba 'yong lamb chops n'yo o nira-rub?"
Sabi ko, "Mas gusto kong i-rub."
Grabe, 2:30 ng umaga!
At pag gusto kong magpuyat, nakakatulog ako.
Tuwing manonood ako ng sine,
uupo ako ro’n, at sasabihin, "Heto ang 42 dollars ko na idlip."
Tulog.
Sabi nila, "Tatlong beses ko pinanood ang Sinners
para lang maintindihan ko lahat ng symbolism."
Sabi ko, "Apat na beses ko pinanood para mapanood ko lang." Inabot ako ng…
Nandoon ako… tulog.
Nasa bahay ako, may pinapanood,
sinusubukan kong magpuyat, pero di ko kaya.
Lagi akong nakakatulog, kaya nagpalit ako ng upuan.
Sabi ko, "Kukunin ko 'yong upuan sa dining."
"Di ako makakatulog dito."
Pagkalipas ng 5 minuto…
'Yong pagkakabagsak ng ulo ko, Naka-straight sa upuan,
naharangan 'yong hangin ko, kaya ako…
Sabi ng utak ko, "Gising!"
"Di tayo makahinga. Gising. Papatayin mo tayo."
Sabi ko, "Di ko kaya. Sobrang lalim ng tulog ko, di ko kaya."
Kailangan kong ihulog 'yong sarili ko.
Halos mapatay ko ang sarili ko.
Sinusubukan kong kumain nang mas maayos.
Pero ayaw ni Esther.
Sa mga di nakakaalam,
itong bilbil na 'to, lumabas 'to noong 40 ako,
at ayaw na niyang umalis.
Hindi aalis si Esther.
Mahilig si Esther sa tinapay, alak, at cheesecake.
Paborito niya 'yon.
Bigyan mo ako ng cheesecake.
Medyo malungkot si Esther ngayon.
Medyo nade-depress siya.
Kasi, tuwing lumalabas 'yong Ozempic commercial,
naririnig ko siya…
Sabi ko, "Esther, ano'ng problema?" Sabi niya, "Wala na 'yong mga kaibigan ko."
Ako lang sa pamilya namin ang gumagamit ng washcloth.
Ngayon…
Di ko alam kung French thing ba 'yon
o white thing o sadyang dugyot lang talaga.
Di ko alam kung ano ‘yon.
Naalala ko 'yong unang bisita ni Alex, naglagay ako ng tuwalya.
Bath towel, hand towel, washcloth.
Set 'yon.
Pagkalipas ng ilang araw, napansin ko na malinis pa ‘yong washcloth.
Kaya sabi ko, "Uy, Alex, babe,
nakita mo bang may washcloth ako rito para sa 'yo?"
Sabi niya, "Oh, non, merci."
"Di kami gumagamit niyan."
"Di ko alam. Di namin ginagawa 'yan. Non, merci."
Sabi ko, "Ano'ng ginagawa n'yo?"
Sabi niya, "Maglagay ka lang ng konting sabon."
"Sa kamay mo, ganito. Tapos, alam mo na…"
"Et voilà."
Sabi ko, "Sige, gumagana naman. Kaya, okay, ayos."
Tapos ako naman ang pumunta sa pamilya niya.
Lumipad kami pa-Paris, do'n kami sa bahay ng mama niya tumuloy.
Mahaba 'yong flight.
Sabi ko, "Maliligo lang ako."
"Pahingi naman ng washcloth." Sabi niya, "Mon cœur, wala."
"Sinabi ko na sa 'yo. Wala kami no'n."
"Hindi kami gumagamit no'n."
Sabi ko, "Tinanong mo ba 'yong mama mo?"
"Sabi ko…"
"Maman…
est-ce que tu as une petite serviette comme ça pour Wanda?"
"Non? Non. Non."
"Elle dit non, je dis non, non."
"Mon cœur, basta…"
Allez.
Pumasok ako sa shower, sabi ko, "Kalokohan 'to."
Naligo ako, tapos…
Hugasan ko kaya ulit.
Sige, sabunin ko pa.
Voilà.
Itatapon ko na lahat ng washcloth ko.
Pero alam n'yo, napansin ko, hindi natuyo 'yong balat ko.
Parang di ko na kailangan ng lotion. Siguro pag gumagamit ka ng washcloth,
nakuskos mo lahat ng natural oil mo, di ba?
Kaya sabi ko, okay, ayos 'to.
Nandoon ako nang ilang linggo, at pagbalik ko sa bahay.
Naligo ako at kinuha 'yong washcloth ko.
Nando’n ako, gamit 'yong washcloth. Gano’n.
Tiningnan ko 'yong washcloth.
Parang nilagyan ko ng Armor All 'yong gulong ko.
Sabi ko, "Ang dumi mo."
Oo.
Alam kong handa na si Alex i-level up ang relasyon namin,
kasi gusto niyang kumuha ng aso.
Pero gusto niyang masiguro na magkakasundo 'yong aso namin
kasi 'yong aso ko, si Riley,
halos 18 taon na sa akin, border terrier.
Siya ang pinakamabait na aso, grabe. Dinadala ko siya kahit saan.
Bumili pa ako online ng service animal vest…
para makalabas siya at makalakad kahit saan. Pero alam n'yo?
Pag sinusuotan ko siya ng vest, nagpapakabait talaga siya. Parang…
Nakakita na kayo ng hayop sa airport. Alam n'yong di naman sila service animal.
Di dumudumi sa gitna ng terminal two ang service animals.
Dinala ko si Riley para makilala 'yong aso niya.
Pagdating namin, nilabas nila 'yong maliit na Chihuahua.
Malaki 'yong tenga niya. Ganito lang siya kalaki.
Tiningnan ni Riley 'yong aso, parang, "Aso ba 'yan?"
Sabi ko, "Oo, pare."
Alam no’ng Chihuahua na gusto na niyang umalis do’n at sumama pauwi kay Alex
dahil yumuko siya at kinuha 'yong tali ni Riley
at sinimulang ilakad si Riley.
Oo, lahat kami, "Aww."
Si Riley, "Seryoso?"
"Ganito na ba tayo ngayon?
"Gagawin mo akong alila ng asong 'to?"
"Gano'n na ba tayo?"
"Gano’n ba siya kasarap?"
Sabi ko, "Kailangan mong magsakripisyo."
"Hand-washed 'yan."
Delicate.
Nakuha na namin ‘yong mga aso, at oras na para sa mga bata.
Pinag-usapan namin ‘yong tungkol sa pagpapalaki ng anak,
bago kami nagkaanak,
at malaking bagay na lumabas, sabi ni Alex, "Babe, heto,
Ayokong paluin ‘yong mga bata, okay? Kasi sa tingin ko di tayo dapat mamalo."
"Di lang siya maganda. Kaya sana pumayag ka."
"Kasi alam ko 'yong Black-ground mo."
Sabi ko, "Excuse me, ano kamo?"
"Ano?"
"Ano'ng sabi mo? 'Yong Black-ground ko?"
Sabi ko, "Hindi ‘yan salita. Uh-uh, hindi."
"Gets ko 'yong sinasabi mo."
"Sa kultura ng mga African-American,
namamalo kami ng bata, pero di natin tatawaging Black-ground ‘yon."
Sinabi naming di kami mamamalo. Payag ako. Sabi ko, "Okay."
Tapos nag-three years old na si Lucas.
Nawala sa katinuan ‘yong batang ‘yon.
Lahat na lang, "Hindi."
Kung ano-ano nang ginagawa niya sa pre-K, at kinagat pa niya ‘yong kapatid niya.
Isang araw napuno na ‘ko, alam mo 'yon? Sabi ko, "Lucas, tama na."
Sabi niya, "Ayoko."
Kaya hinila ko 'yong puwet niya. Parang…
Ginawa ko rin 'yon nang ilang beses.
Sabi ko, mas mabuting paluin kita ngayon
kaysa i-thrust kick kita sa leeg pag 16 ka na.
Ayokong maging "I am Sparta" sa harap mo.
Si Olivia, di ko siya kailangang paluin.
Di ko kinukunsinti ang pamamalo, hindi.
Pero sasabihin ko 'to, mas matino na si Lucas ngayon.
Nakikinig na 'yong bata.
‘Yon ang bagay sa mga magulang, dapat hayaan n'yo lang sila, di ba?
Hayaan mo sila. Bawat bata, magkakaiba sila
Alamin mo kung ano'ng gagana sa kanila. Di pare-pareho ang mga bata.
Ayaw mong sirain 'yong saya nila.
Nahirapan ako doon.
Kasi si Lucas, nando’n siya sa labas
tinatapon niya 'yong packaging ng dog food.
'Yon ang trip niya. Gusto niya 'yon.
Kasi 'yong packaging, pag nilagyan mo ng tubig, natutunaw.
Gustung-gusto niyang ginagawa 'yon. Isang araw, nasa labas siya,
at tinapon niya 'yon sa garden. Dinidiligan niya.
Sabi niya, "Ay, ang satisfying."
Gusto kong tumawa, gusto ko siyang sabihan,
"Baka may makarinig sa 'yo. Mukha kang weirdo."
"Pagtatawanan ka nila."
"Di mo pwedeng sabihin 'yon."
Pero sabi ko, Wanda, hayaan mo siya.
Hayaan mo siya. 'Yan ang trip niya, hayaan mo na.
Pero natawa ako,
kasi naisip ko 'yong sarili ko na sinasabi 'yon sa harap ng mama ko.
Kung bata ako at ginawa ko 'yon, at sinabing, "Ang satisfying nito,"
sisiguraduhin ng mama ko na di ko na 'yon magagawa ulit.
Sasabihin niya, "Ibigay mo 'yan at pumasok ka sa bahay,
Miss Satisfied."
"Hindi dapat satisfying 'yan."
Hintayin mong sabihin ko sa papa mo na na-satisfied ka rito.
‘Yon na ang bagong nickname ko. Uy, heto na si Miss Satisfied.
'Yong kay Olivia naman, nagbi-British accent siya.
'Yon 'yong trip niya.
Nakakagulat kasi di mo alam kung kailan mangyayari, alam mo 'yon?
Sasabihin ko, "Uy, Olivia, kumusta school?"
"Ayos lang." "Okay. Marami kang assignment?"
"Hindi naman, pero may konting math."
Ano'ng problema niya?
Madalas niyang gawin 'yon, kaya ginoogle ko.
Sabi ko, "American white kids, British accent."
May lumabas na resulta.
Siguro raw dahil nanonood sila ng Peppa Pig.
Pinanood nila 'yon sa French, kaya hindi 'yon.
'Yong sumunod, nakakaaliw.
Sabi nila, nakaka-relax daw 'yon.
Nakakaalis daw ng stress sa mga batang Amerikano
'yong pag-British accent.
Sabi ko, "May sense 'yon kasi may healthcare at gun control sila."
Oo, 'yong mga bata natin dito, nag-a-active shooter drills.
Ano ba naman 'yon, di ba?
At sa lahat ng guro at future educators, God bless sa inyo.
Mahal ko kayo at salamat.
God bless sa inyo at sa ginagawa n'yo.
Dahil mali 'yon.
Di dapat natin pinapadanas sa mga bata at guro natin ang ganito.
Di ba? Nakaka-trauma 'yon.
Umuwi si Lucas isang araw, sabi niya, "Nag-drills kami kanina."
Sabi ko, "Oo, alam ko, nag-text sila."
Sabi niya, "Sinabi nila sa amin
na humiga lang at magkunwaring patay."
Sabi niya, "Pagdating ng shooter,
di pa nagpapaputok, pero patay na kaming lahat?"
Tapos ganito 'yong itsura niya, "Seryoso ba sila, Ma?"
Naawa ako.
Sabi ko, "Lucas, sorry. Di mo dapat 'to nararanasan.
"Alam mo, may dumating na dog food ngayon."
"Sige, lumabas ka at i-satisfy mo ang sarili mo."
"Nasaan 'yong kapatid mo? Nasa bahay ba?"
"Olivia, gusto mo ba ng tsaa?"
Gusto mo talagang protektahan 'yong mga anak mo, totoo.
Alam mo, iniisip ko,
si Olivia, at nag-aalala ako sa kanya
dahil sa kung paano inaatake 'yong healthcare ng kababaihan.
Sa dami ng abortion bans, pinapatay n'yo lang ang mga babae.
Tungkol ito sa pagkontrol sa mga babae.
Gusto lang nilang kontrolin ang mga katawan natin.
'Yon ang gusto nila.
Kung concerned talaga sila sa unwanted pregnancies,
dapat makapasa sila ng mga batas
kung saan makikilahok sila
sa pagresolba ng isyu, di ba?
Bakit di sila magpasa ng batas na kapag nagbibinata na ang lalaki,
kailangan niyang magpa-vasectomy, di ba?
Para lang magpakita ng accountability,
dapat ipa-chip at ipa-register n'yo 'yong titi n'yo.
Para mabantayan natin 'tong mga titi na 'to.
Gusto ko pa nga ng app, Find My Dick.
Sa mga kalalakihan, ang ilan sa inyo, masyadong fertile.
Dapat isa na lang ang bayag n'yo.
Di n'yo kailangan ng dalawa. Sobra na 'yon.
Kukunin natin 'yong isa,
at para balance pa rin, papalitan natin ng squeaky toy.
Masaya 'yon.
Matutuwa 'yong aso n'yo pag-uwi n'yo.
Diyos ko.
Kami ni Alex, halos 20 taon na kaming magkasama.
Oo, halos 20 taon na.
Tulad ng ibang relasyon, may ups and downs din kami,
pero di ko alam kung aware siya sa down.
Kasi isyu ko 'yon. May problema ako noon
kasi akala ko naglalagay siya ng gender roles sa amin.
Parang pinaparamdam niya sa akin, na ako 'yong lalaki.
Ganito 'yong ginagawa niya.
Sinasabi niya, "Alam mo, babe, di mo pa ako hinahalikan ngayon."
"No bisou pour moi?"
Sabi ko, "Oo, baby, sige."
Tapos naisip ko, teka lang. May labi ka naman.
Bakit ako mag-i-initiate? Kung gusto mo ng kiss, kiss ka lang.
O sasabihin niya, "Babe, di mo pa sinasabing mahal mo ako ngayon."
"Non je t'aime mon cœur, non?"
Kung gusto mong marinig, alam mong mahal kita, sabihin mo lang.
Sasabihin ko rin.
O nasa trabaho ako, at maghapon akong nagfi-film.
Oo, mahabang araw 'yon, di ba?
Di ko siya natawagan, tapos may matatanggap akong text sa kanya.
Puro question marks lang.
Nairita talaga ako. Ano ba 'to?
Ano 'to?
Re-replyan ko lang siya ng ganitong emoji.
Nakakainis talaga.
Ano ba 'to? Di ko naman gusto 'to.
Bakit kailangan kong gawin 'tong mga 'to?
Tapos naisip ko, "Ah, okay."
Nasa relasyon pala ako.
Gets ko na.
Oo, nasa relasyon pala ako.
At para gumana ang isang relasyon,
kailangan needy ang isa sa inyo.
Oo. At kung di ka tumatawa, ikaw 'yong needy.
Narinig n'yo 'yon?
Walang anuman, non-needy people.
Ayos lang, needy people. Kailangan namin kayo.
Kailangan namin kayo para makasali kami sa relasyon.
Alam ko na ang kailangan kong gawin.
Kaya, kinukumusta ko na siya.
Sinasabi kong mahal ko siya. Kasi 'yon ang kailangan niya.
Ayos lang kasi 'yon ang nagpapatibay sa relasyon.
Di ko kayang makipagrelasyon sa isa pang katulad ko.
Para lang akong walang relasyon no'n.
Di ko tatanungin ang sarili ko kung nasaan ako. Wala akong paki.
Di ko kailangang kausapin ang sarili ko palagi. Nakakainis 'yon.
Sasabihin ko, "Uy, no news is good news, okay?"
Pero ngayong alam ko na ang kailangan niya,
okay, gets ko na.
Nagche-check in na ako. Sini-share ko pa 'yong location ko.
Okay, aksidente lang 'yon. Aaminin ko sa inyo.
Hindi ko sinasadya.
Inaayos ko ‘yong phone para sa mga bata at ginawa ko ‘yong family thing.
Sabi ko, ay, hindi ko na ma-off.
Magmumukhang kahina-hinala.
Wala naman akong paki kung alam niya kung nasaan ako.
Wala naman akong ginagawang masama.
Di ako nagloloko.
Una, tamad akong magloko.
Ayokong tandaan pa ng isa pang birthday.
Magkunwaring nakikinig sa iba.
"Talaga?"
Ang tanging oras na iniisip ko na alam niya kung nasaan ako
ay kapag nasa casino ako.
Ayaw niya kasi kapag nasa casino ako.
Sabi niya, "Babe, ayoko na pumupunta ka
sa casino. Hindi 'yan healthy para sa 'yo."
"Hindi ka natutulog."
"Gising ka buong gabi, at alam mo 'yon, sobra kang uminom."
"Di 'yon maganda para sa 'yo, alam mo 'yon?"
Hindi pala naninigarilyo si Alex. Ganito ko lang siya nakikita.
Pero tama siya. Malala ako sa casino.
Grabe, nag-iiba ako pag pumapasok sa casino.
Parang ‘yong mga bata sa movie na Weapons sa loob ng casino.
Mahilig talaga ako mag-casino.
Gustong-gusto ko sa casino
na nag-volunteer pa ‘kong ihatid ang kaibigan ko sa airport
kasi may casino na sampung minuto lang ang layo.
Sabi ko, "Oo, ako'ng bahala sa ‘yo."
Hinatid ko 'yong kaibigan ko. Sabi ko, "Dadaan muna ako sa casino."
Ilang oras lang, tanghaling tapat, walang masama ro’n.
Pagdating ko, kinuha ko 'yong phone ko sa cup holder.
Tapos tiningnan ko 'yong phone ko. Sabi ko, "Ay, alam niya, 'no?"
Sinara ko 'yong pinto, umalis agad ako ro’n. Alam niya.
Naiinis ako. Sabi ko, grabe. Pinag-isipan ko 'to.
Sabi ko, "Wanda, isipin mo 'to."
"Blessed ka. May nagmamahal at nag-aalala sa 'yo."
'Wag kang ganyan. Oo." At 'yon ang dapat nating gawin.
Kailangang nating alagaan ang isa’t isa.
Kaya pag-uwi, dumaan ako sa simbahan…
ibinato ko 'yong phone ko sa Bible study at bumalik sa casino.
Alam n'yo? Napaka-amazing nito.
Naiisip ko, alam n'yo 'yon, 40 years ago,
nakaupo lang ako ro’n at nanonood ng mga performance dito sa taas.
Ngayon, nakatayo na ako rito.
Ang galing ng Diyos.
Salamat, Hampton. Mahal ko kayo.
God bless sa inyo.
Nagsalin ng Subtitle: M. Zafe o.