Ang oras, 13:45 hours,
Miyerkules, ika-30 ng Disyembre.
Inaresto ka dahil sa hinalang paglabag sa Section 3 RTA 1988.
Sinasabi ni Mama, "May update ba?"
Wala.
So nakaupo lang kami sa kusina,
nakatitig sa phone ko, naghihintay ng tawag ng mga pulis.
Bilang Procurator Fiscal Head of Homicide,
alam ko ang bawat pagpatay at kahina-hinalang pagkamatay
na nangyari sa Scotland.
Napakarami ng inilaan para mahanap si Tony Parsons,
pero walang ni isang bakas kung nasaan siya.
'Yong pagharap ni Dr. Muirhead ang unang lead pagkatapos ng ilang taon.
So inutusan ko 'yong mga pulis na arestuhin 'yong kambal.
Armed police! Walang gagalaw!
Mine-message na 'ko privately ng mga tao sa FB,
"My gosh, ano'ng nangyari sa kambal? Okay lang ba sila?"
-Kamay n'yo! -Dapa!
Dinala sila ng mga pulis na naka-balaclava
sa police station para tanungin.
Pangalan mo?
Alexander Gardner McKellar.
-Ilang taon ka na? -Twenty-nine.
Iniisip ko, "Di pa huli ang lahat.
"Pag umamin ka, maitatama mo pa 'to,
"at matatapos 'tong pagsubok na 'to."
Ano'ng trabaho mo? Self-employed?
Farmer. Basta may kinalaman sa farm.
Okay.
Di ka naging mabuti sa lalaking 'yon noon, pero pwede mo pang gawin 'yon ngayon.
Siguro huli na, pero mas mabuti nang gawin mo.
Tatanungin ka sa involvement mo sa mga offense
na nasa ilalim ng Section 3A ng Road Traffic Act 1988.
Pagdulot ng kamatayan ng ibang tao
gamit ang isang sasakyan habang unfit dahil sa alak o droga.
Alam namin na sinabi niya kay Dr. Muirhead 'yong mismong nangyari.
So posibleng sabihin niya sa mga pulis.
Di mo kailangang sumagot, pero kung sasagot ka, ire-record ito,
posibleng isulat, at gamitin bilang ebidensiya, malinaw?
Opo.
Dalawang detective 'yong dumating sa pinto ng parents ko.
Sabi nila, "Kailangan nating umupo at mag-usap."
Naramdaman ko kaagad na may naging problema.
Na-involve ka na ba sa isang road accident na involved ang isang cyclist?
No comment.
Na-involve ka na ba sa isang krimen na sinubukang pagtakpan?
No comment.
Pwede mo bang sabihin ang ginawa mo noong Biyernes ng September 29, 2017?
No comment.
Sabi ni Caroline, sinabi daw ni Sandy na nabangga niya si Mr. Parsons
at nakalibing siya sa estate.
Alam mo ba kung nasaan si Anthony Parsons?
Pero hanggang sa mahanap at ma-recover 'yong labi ni Tony Parsons,
walang anumang maipapakita
na magsasabing truthful statement 'yon.
-Nakita mo man lang ba si Anthony Parsons? -No comment.
Ikaw ba 'yong huling nakakita sa kanyang buhay?
No comment.
Walang basis nang mga panahong 'yon para kasuhan sila.
Sabi ng detective, "Kulang ang ebidensiya, kaya pinakawalan sila."
'Yong iniisip ko lang no'n,
"Puta."
Sabi niya, "Wag kang mag-alala, di ka namin binanggit."
Sabi ko, "Sino pa ba'ng paghihinalaan nila?"
"Hawak na namin 'yong estate, so bawal na silang bumalik."
Sabi ko, "Saan sila pupunta?"
"Di mo na kailangang malaman 'yon."
Kailangan kong malaman kasi iko-contact niya 'ko.
Kung kanina n'yo lang siya pinakawalan, tatawag siya.
"Sabihin mo lang sa kanya na nabalitaan mong naaresto siya,
"na may trabaho ka, at ayaw mo muna siyang makausap."
Di 'yon uubra. Sinabi kong gusto ko siyang pakasalan.
"Kung puntahan niya 'yong parents ko?"
"Tumawag ka ng mga pulis." E di, huli na ang lahat.
Tungkol ang witness protection sa risk assessment
ng level ng banta na idinudulot ng isang tao.
Hindi 'to serious at organized crime group na babaril ng mga kaaway nila.
Pinayuhan ng mga pulis si Dr. Muirhead na samahan muna ang parents niya,
na tawagan sila kung nakita niya 'yong kambal.
Pakiramdam nila na sapat na 'yon para masiguro 'yong kaligtasan niya.
Sabi ni Caroline, "Kailangan n'yong maglagay ng alarm.
"Kailangan n'yo ng mga lock sa pinto at bintana."
Talagang nagpa-panic siya.
Takot na takot siya.
Ano'ng pipigil sa kanya na puntahan sina Mama at Papa?
Ano'ng iniisip niya?
Tingin niya ba, ako?
Ano'ng sinabi ng mga pulis sa kanya?
Sasaktan ba niya 'ko?
Na-train 'tong lalaking 'to na pumatay professionally.
So talagang takot na takot ako.
Sinabi ni Dr. Muirhead sa mga pulis na nag-iwan siya ng lata ng Red Bull
sa spot na sinabi ni Sandy McKellar, e, pinaglibingan niya ng katawan.
So sinundan namin 'yong directions na binigay ni Dr. Muirhead.
Magmamaneho ka sa estate na lubak-lubak 'yong daan,
tatawid sa ford at paakyat sa maburol na area.
Sobra talagang liblib.
Ina-update kami sa mga bagay habang nangyayari ang lahat.
'Yong unang ginawa ng mga pulis, e, maghanap sa area
para makita kung may lata ba ng Red Bull.
At meron nga.
Kung wala do'n o di malapit sa lata ng Red Bull 'yong labi…
sobrang labo o imposible na mahanap namin 'yon.
Imposibleng magsagawa ng search sa buong estate.
Kung di mahanap 'yong labi, walang kaso.
Walang basehan para arestuhin at tanungin ulit 'yong kambal.
Sabi ko kay Mama, sa kaibigan ko muna ako, pero nagsinungaling ako.
Ayokong malagay sila sa panganib o masaktan sila.
Bumalik ako sa flat ko. Gusto kong mapag-isa.
No'ng dumating ako, may parcel na naghihintay sa 'kin.
Alam kong iisa lang 'yon.
Sa loob, nando'n 'yong wedding dress na in-order namin ng mama niya online.
Sobrang garbo.
Sabi ko, "Alam mo?"
"Bahala na, suotin natin."
Sobrang laki.
Ano pa nga ba.
Nagsa-spiral na 'ko.
Tingin ko…
sa pathetic kong paraan, gusto kong malaman kung ano'ng pakiramdam…
na suotin 'yon.
Parang tanga man.
May mga moment lang na mapapaisip ka,
"Pa'no kaya kung alternate timeline 'to?
"Ano kaya'ng nangyari o posibleng mangyari?"
Kahit di mo 'yon reality, gusto mong mag-daydream
kasi sa sandaling 'yon, dinadala ka no'n sa mas maganda at masayang lugar.
Bigla na lang, may message sa inbox ko.
HI, CAROLINE. SINA ROBERT SAKA SANDY…
Galing sa kaibigan nina Robert at Sandy. Clinick ko…
Sabi sa message, "Hi, Caroline, kasama ko sina Robert at Sandy.
"Pumunta sila dito para tumuloy sa 'min, isang oras mula sa Glasgow."
Nakita nilang nabasa ko 'yong mga text. "Putang ina, shit."
Obvious na nasa phone sila habang hawak ko 'yong phone ko.
Naghihintay sila ng reply.
Pag di kaagad ako sumagot,
at sinabing "I miss you, I love you",
magiging sobrang obvious na ako 'yong naglaglag sa kanya.
OMG, SOBRA AKONG NAG-ALALA SA KANILA! PAKISABI KAY SANDY, MISS KO NA SIYA!
Bago ko pa ma-realize, nagri-ring na 'yong phone.
Malalaman nilang hawak ko 'yong phone na nagri-ring.
Kailangan mong sagutin.
Ang masasabi mo na lang,
"Puta.
"Hi."
Sabi ko, "Nag-text 'yong friends mo na naaresto ka raw.
"Ano ba'ng nangyayari?"
"Caroline, sinusubukan kitang tawagan. Alalang-alala ako sa 'yo."
Sabi niya, "Tingin ko, matagal na kaming minamanmanan.
"Siguradong may nabanggit si Robert habang umiinom siya.
"Pero sa huli, nag-'No comment' kami ni Robert sa lahat, so okay lang."
So kahit papa'no, nabubuhayan ako ng pag-asa
na baka di nga ako binanggit ng mga pulis.
Puwera na lang kung sobrang sama niya,
di niya pwedeng malaman na ako 'yong pumunta sa pulis.
Pagkatapos, sinabi niya, "May flat ka sa Glasgow."
Sabi niya, "Kailan kami pwedeng pumunta?"
Sumuko na 'ko na maririnig ko pa siya ulit.
'Yong utak ko, nasa dalawang magkaibang mundo.
Na-miss ko siya. Gusto kong makita kung okay siya.
Pero pag pinapunta ko rin siya sa flat ko,
nilalagay ko 'yong sarili ko sa sobrang delikadong sitwasyon.
Pero nakakabaliw man,
pumayag ako.
Nakatayo ka sa likod ng pinto, iniisip, "Either best way 'to para maging ligtas
"o ito na 'yong pinakatangang ginawa mo.
"At pinakadelikadong bagay na ginawa mo."
Nando'n 'yong mga six-footer na lalaki, naglalakad sa maliit na corridor,
lumilitaw sa viewfinder.
Naaalala ko pang iniisip ko, "Kunwari masaya ka.
"Masaya kang makita sila,
"kasi kakaaresto lang sa kanila, pinakawalan sila, so masaya ka,
"sobrang relieved.
"Yakapin mo sila, maging warm ka, tumawa ka kasama sila, i-comfort mo.
"Kundi, lagot ka."
Marami kang mapapansin sa body language. Mukha namang relieved siya na makita ako.
No'ng moment na 'yon,
feeling ko, ligtas na sila.
So sa isip mo,
"Good, okay 'to, ayos 'to, walang masama dito."
Pero iniisip mo rin,
"Kailangan kong maging mautak,
"at gumawa ng plano kung pa'no ko malalampasan 'to."
Kailangan mapa-stay ko silang masaya
hangga't kaya ko hanggang sa mahanap 'yong labi.
Sige, magpatugtog ka, ipasa mo 'yong alak, sigarilyo,
mag-party tayo.
Gumamit kami ng drugs, uminom kami.
Nag-iibang tao ka dahil sa drugs at alak.
Habang nangyayari 'yon, di nila alam na ako 'yong dahilan kaya sila inaresto.
Literal na nasa alanganin ka.
Di ko rin alam kung hanggang kailan 'yon,
so nagpa-panic na 'ko na baka nagkamali pala si Sandy.
Pa'no kung wala 'yong bangkay do'n?
Pa'no kung naghahanap sila tapos di nila siya mahanap?
Please, Diyos ko po, sana nando'n.
Nakatanggap ako ng tawag mula sa senior investigating officer.
Nakatanggap sila ng witness information na posibleng alam nila
kung nasaan 'yong nawawalang cyclist, si Mr. Parsons.
Pinakiusapan akong sumama
para makita kung may clue sa lupa o sa vegetation
na posibleng magpatibay sa statement ng witness.
Tinatahak ng cancer survivor na si Tony Parsons ang Scotland
sa isang 161-km charity cycle.
Naalala ng lahat 'yong balita, ilang taon pa lang ang lumilipas,
na may charity cycle si Mr. Parsons mula Fort William hanggang Tillicoultry,
at bigla na lang siyang nawala.
Dito, noong September 2017,
nakunan sa CCTV ang Navy veteran na nagbibisikleta sa mga rural road.
Habang naglalakad kami sa area,
napansin ko na may lugar do'n na walang vegetation.
'Yong napansin namin, 'yong lumang peat,
'yong amorphous at mushy na peat, e, sobrang lapit sa surface.
So, kakahukay pa lang talaga sa area na 'to.
Posibleng nandito si Mr. Parsons.
So sa puntong 'yon, kailangan nang mabuo 'yong forensic team.
Kakailanganin ng appropriately skilled na excavator operator,
mga skilled na forensic archaeologist,
mga forensic anthropologist.
Di lang basta-basta nangyayari ang pag-exhume.
Kailangan gawin mo 'yon nang kontrolado at planado,
gaya ng gagawin ng archaeologist sa isang ancient site.
Sobrang liblib ng Auch Estate,
at grabe na 'yong winter no'n,
so talagang magtatagal 'yon.
Lumilipas na 'yong mga araw. Hinihintay kong mahanap na nila.
Sobrang lamig na nagyelo na 'yong canal sa labas ng bintana ko,
so sinusubukan ng lahat na di lumabas at manatiling warm.
Mga killer 'yong kasama mo sa bahay, katabi mong matulog.
Mga killer 'yong kasama mong maghapunan. Mga killer na iniisip, e, kakampi ka nila.
Tapos tinraydor mo sila.
Ang paghahanap sa siklista na nawala more than three years ago
ay nagpapatuloy sa Highlands.
Ramdam mo rin na takot sila sa mangyayari sa kanila.
Lahat talaga, on high alert.
Patuloy ang imbestigasyon ng mga pulis,
at muli nilang hinihimok ang sinumang may impormasyon na humarap.
Tuwing tumutunog 'yong phone nila, magugulat ka.
Di ko alam kung darating sa point na may magte-text, "Si Caroline."
Nakakapagod.
May point na pinaramdam ni Robert na gusto niyang makipag-usap.
Iniisip ko, "Tungkol saan kaya 'to?"
Sobrang lungkot ng itsura niya saka empty, alam mo 'yon?
Sabi niya, "Caroline, di ko alam kung ano'ng sinabi ni Sandy.
"Pero sana maintindihan mo na no'ng mabangga namin siya…
"sobrang bilis ng nangyari,
"at tumilapon siya sa ibabaw ng kotse.
"Bumaba kami, at paglapit namin sa kanya,
"buhay siya."
Akala ko, agad siyang namatay.
Puta.
Sinasabi niya 'yon na parang naglalabas siya ng sama ng loob.
Sinabi ni Robert na pinagilid niya siya at 'yong bike sa kalsada
para makapagpalit sila ng sasakyan at bumalik.
Sabi ko, "Robert, so iniwan n'yo siya sa tabi ng kalsada?"
Sabi niya, "Siyempre."
Iniisip ko pa lang na nahihirapan 'yong lalaking 'yon,
tapos itatago n'yo siya sa mga dumadaang kotse
na posibleng tumulong sa kanya o iligtas siya,
sobrang cruel no'n at talagang di kailangan.
Kung tumawag ka ng ambulansiya, tapos dead-on-arrival,
at least sinubukan mo.
Sabi niya, "Bumalik kami,
"nagpalit ng kotse,
"iniwan 'yong mga SIM namin…
"nagpalit ng mga damit,
"tapos nag-gloves.
"Bumalik kami,
"at buhay pa siya,
"pero nanghihina na, pawala na."
Dahan-dahan nila siyang binuhat sa tarpaulin tapos nagmaneho pabalik.
Magdamag nila siyang itinago sa makahoy na lugar.
Ginamit ng mga hunting client kinabukasan 'yong parehong sasakyan.
Tapos nilibing nila si Tony Parsons pag-alis ng mga kliyente.
So aksidente man 'yon o hindi,
lahat ng gagawin mo pagkatapos no'n, e, hindi aksidente.
Saka talagang maparaan sila. Planadong-planado nila.
Sa isip ko, e di, di pala 'to hit-and-run.
Posibleng…
murder 'to.
Kinagabihan,
nakaupo si Sandy,
salita siya nang salita, nagyoyosi,
obvious na may inaalala siya, nag-iisip siya,
saka medyo open siya sa case.
Naisip ko na pag na-record ko 'yong ilang sinasabi ni Sandy,
makakatulong ako sa mga pulis,
at baka makapag-record pa 'ko ng confession.
Para matapos na.
In-open ko 'yong chess website, at sa kaliwa no'n, may voice recorder.
Di niya malalaman kung kinlick ko 'yong record button.
So naglalaro ako ng chess habang nagre-record.
Ang medyo weird para sa 'kin, Sandy,
sa isang banda, sobrang compassionate, loving, friendly, at bait mo.
Di ko ma-imagine.
Pero kapag nakikita kitang umiinom, nakikita kong kaya n'yong gawin 'yon.
Ewan ko.
Di ko na talaga alam.
Malaking risk 'yon.
Pwede siyang lumapit sa 'yo at sabihing "Kumusta 'yang laro mo?"
Do'n pa lang sa patuloy nilang pagtatanong at pagsubok na paghiwa-hiwalayin lahat…
Hindi 'to malinaw na kaso.
Tingin ko, ang ikakapahamak mo…
e, 'yong lack of empathy.
Puta, ang init dito.
Iniisip ko na, "Di 'to gagana. Wala 'tong patutunguhan."
So sinubukan kong maging mas prangka.
Pa'no ka nakapag-hunt kinabukasan nang di nababahala?
Siguradong nabahala ka.
Pa'nong hindi?
Buhay ko o buhay niya.
Sabi ng utak ko, "Na-record mo na, tumigil ka na."
Nakita ko siyang papalapit at sa isip ko, "Posibleng delikadong sitwasyon na 'to."
Pwede mong kunin?
-Ano 'yon? -Deliveroo ko.
Red Bull saka ilang can.
Healthy diet, 'no?
Kapag may nagsabi ng "Buhay ko o buhay nila",
pag-amin 'yon na buti na lang, na-on ko 'yong voice recorder.
Pero iniisip mo rin, "E, bakit di niya sinasabing
"'Nagsisisi ako' o 'Masama ang loob ko', o 'Iniisip ko 'yon'?"
Tao ba siyang nakokosensiya na ginawa niya 'yon?
'Yong matinding kindness at kalupitan
na pinakita ng kambal na 'to 'yong talagang nagpaisip sa 'kin
kung ano kaya 'yong nangyari sa buhay nila para maging gano'n sila?
Mula 1999 hanggang 2011, community police officer ako
na responsable sa 205 square kilometers ng Argyll at Bute.
Community policing 'yon sa original niyang kahulugan,
noong unang panahon, 'yong pulis na responsable sa isang lugar.
At nagustuhan ko 'yon.
Di na 'ko pulis, at alam kong may kaso ng nawawalang tao.
Nanonood yata ako ng local news story,
tapos nabanggit 'yong Bridge of Orchy, at sabi ko, "Teritoryo ko 'yon."
Nagbibisikleta si Tony Parsons mula Fort William pabalik sa Tillicoultry
nang siya'y mawala.
So interesado ako.
Ang ginawa ko, "Stop, rewind, play. Ano'ng meron dito?"
Inaresto ng mga pulis ang dalawang 29-anyos
kaugnay ng pagkawala ni Mr. Parsons.
Pinalaya sila habang gumugulong ang imbestigasyon.
"Uy, may inaresto sila. Ayos 'yon. Dalawa 'yong inaresto. Interesting.
"Sino kaya sila? Sila kaya 'yong iniisip ko?"
Kilala ko 'yong magkapatid na McKellar noong bata pa sila.
Madalas ako sa mga school.
Community policing, stranger danger, cycling proficiency…
Gusto kong isipin na importante ako sa kanila.
May mga drawing pa nga yata si Robert sa 'kin.
Tinago ko 'yon. Nasa office ko. Nasa 'kin pa. Ipapakita ko.
Unsophisticated sila.
Naaalala kong may pag-uusap sa school
tungkol sa mga nakikita nila sa bahay nila.
Sapat na 'yon para mag-alala 'yong teacher.
Pakiramdam ko, nanggaling sa tatay 'yong impluwensiya na 'yon,
kay Tom McKellar.
May ilang seryosong alegasyon.
Nakakuha kami ng warrant para maghalughog sa Auch Estate.
May nahanap kaming mga baril sa buong bahay.
May nahanap kaming mga pistol. Bawal magmay-ari ng mga pistol.
Nakakita rin kami ng baril sa kuwarto ni Sandy.
May mga baril sa bahay mo,
nakakalat sa kuwarto ng anak mong bata,
seryoso na 'to.
Nagresulta 'yon sa pag-prosecute kay Tom McKellar.
Mula pitong taon, 'yong familiarity nila sa baril…
Holy shit!
…'yong pagkatay ng mga hayop at pagtatapon no'n…
Mukhang may pagtanggap no'n sa murang edad pa lang.
Kung exposed ka dito araw-araw,
magiging manhid ka sa pagkitil ng buhay.
Ang nasa isip ko habang pinapanood 'yong balita,
"Magandang lugar 'yon para magtago ng tao."
May mga nawawala pang katawan sa Argyll na di pa namin nahahanap.
Ang priority, e, tingnan 'yong bawat zone,
bawat layer ng lupa, centimeter by centimeter.
Itim 'yong peat.
Sobrang dark brown.
Pag malapit din sa ibabaw, medyo fibrous.
So may mga tinatago ito.
Naghahanap kami ng material na galing sa tao,
gaya ng buhok, kuko, anumang material na galing sa tao.
No'ng mas malalim na 'yong nahukay ng mga archeologist,
may mga buto nang nagpapakita.
Sabi ng mga anthropologist,
"Parang mga buto 'to ng usa."
Lumalabas na kill pit pala 'yon.
Ginagamit ng mga gamekeeper sa estate, ng mga McKellar, 'yong lugar
para mag-dispose ng mga parte ng mga hayop na di kailangan.
Kinailangan ng veterinary surgeon
para makumpirmang medyo bago pa nga 'yon.
Tumutugma na inilibing 'yong mga 'yon
noong mga oras na nawala si Mr. Parsons.
Pero marami rin kaming nakita na maliliit na piraso ng wood chip.
Malabong makahanap ng mga gano'n do'n. Hindi 'yon natural.
Di sila mapupunta do'n kung walang naglagay.
Ang tanong, saan sila galing?
So pumunta kami sa farmyard ng Auch Estate.
Habang naglalakad kami, nakakita kami ng digger truck.
Pagtingin namin sa bucket, sa loob no'n,
may wood chips.
Kapareho ng wood chips na 'yon
'yong wood chips na nahanap sa lugar.
Ang talagang importante,
e, 'yong sukat sa pagitan ng mga ngipin ng bucket.
Kapareho 'to ng sukat
ng agwat ng mga marka na naiwan sa peat bog.
Pero iilan lang ang may access sa partikular na sasakyang 'yon.
At dalawa sa mga 'yon ay 'yong magkambal na McKellar.
Pwede nating i-trace 'yong ebidensiya sa kill pit kina Robert at Sandy,
pero di no'n mapapatunayan na guilty sila dahil di pa nahahanap 'yong labi.
Sa paglipas ng mga araw, iniisip ko, "Siguro naman na-recover na nila siya."
Wala akong narinig mula sa mga pulis, kaya…
Di ko talaga alam kung ano'ng nangyayari.
At pakiramdam ko, nasa state ako ng permanenteng takot.
Nakahiga ako, di mapakali.
Sa tabi ko, humihilik si Sandy.
Tapos biglang may kumatok nang malakas.
Sobrang lakas ng katok sa front door.
"Shit! Fuck!"
Iniisip ko, "Pulis lang ang gumagawa nito."
Tumalon ako sa kama, sinara ko agad 'yong pinto ng kuwarto.
Tapos bumaba ako sa hall.
Nando'n 'yong babaeng detective na pumunta sa bahay ng parents ko.
Binuksan ko nang konti 'yong pinto.
Sabi ko, "Pwede ba tayong mag-usap sa baba?"
"Sino'ng nasa loob?"
"Kailangan kitang makausap sa kotse, sa labas."
"Bakit? Sino'ng nasa loob?"
-"Friends." -"Nagsisinungaling ka."
Bang.
Binuksan niya 'yong pinto kung saan natutulog si Robert.
Sabi niya, "Ano ba, Caroline? Witness ka namin."
Iniisip ko, "Narinig niya ba 'yon?"
Pumasok 'yong lalaki, tapos hinila niya si Robert mula sa kama.
Pumasok siya sa kuwarto, tapos hinila niya si Sandy mula sa kama.
Sabi nila, "Wala dapat kayo dito. Nando'n dapat kayo sa mga kaibigan n'yo."
Sabi ni Sandy, "Pwede akong tumuloy dito. Bahay 'to ng partner ko."
Sabi ko, "Oo naman, pwede kang tumuloy dito kung gusto mo."
Sabi nila, "Sige, kailangan n'yo nang umalis dito ASAP."
At umalis na sila.
Tinitingnan ng mga pulis kung ligtas si Caroline.
Siguradong nagulat sila no'ng malaman nila na kasama niya sa flat 'yong mga McKellar.
Kung di na niya sila kinausap,
na madali niya namang magagawa, magiging mas ligtas siya.
Kung ako, tatakbo ako sa pinakamalapit na police station,
tapos pupunta ako sa ligtas na lugar, at di ko na siya makikita ulit.
Nakatayo ako sa sala ko, tapos sabi ni Robert…
"Caroline, pa'no niya nalaman 'yong pangalan mo?
"Nakita mo na ba siya noon? Kilala ka ba niya?
"Kinausap mo ba 'yong mga pulis?"
"Hindi."
Buti na lang, pumagitna si Robert, sabi niya, "Robert, tumigil ka.
"Di 'yon gagawin sa 'tin ni Caroline. Mahal niya tayo. May tiwala ako sa kanya."
Nakikita kong galit na galit si Robert.
Pinapakalma ni Sandy si Robert, nagyayakapan sila.
Sabi ni Robert, "Pa'no na 'to?"
Sabi ni Sandy, "Robert, tatlong taon na 'yon.
"Kung may ebidensiya sila, nahuli na tayo ngayon."
"Di nila siya makikita.
"Kahit hukayin nila 'yong buong lugar, di nila siya makikita."
Sabi ni Robert, "Kailangan na nating umalis dito."
Si Sandy naman,
"Legally allowed akong tumuloy sa fiancée ko.
"Di nila pwedeng tutulan 'yon."
Tumuloy si Robert sa family friends nila sa labas ng Glasgow.
Naiwan kami ni Sandy sa flat.
Sabi niya, "Hindi, Caroline, alam kong never mo 'kong tatraydurin."
'Yong paraan ng pagtanggol sa 'kin ni Sandy…
sobrang weird na comforting.
Para malampasan 'yon,
nagsimula na akong maniwala sa sarili kong kasinungalingan.
Ako 'yong supportive girlfriend na masama rin ang trato ng pulis.
Nagsisinungaling ako.
Nantatraydor ako. Oo, may magandang dahilan.
Pero nakakasira ng kaluluwa 'yong pagsisinungaling.
Sobrang toxic na sitwasyon no'n.
Sabi ni Caroline, "Ma, akala niya, couple pa rin kami.
"Ano'ng gagawin ko? May susi siya."
Alam kong takot na takot siya.
At humihiga siya ro'n habang iniisip, "Paano ako makakaalis dito?"
Akala ko talaga, aatakihin ako sa puso.
Sasaktan ba niya siya?
Papatayin ba niya siya?
Una pa lang, sinabi na ng mga pulis, "Wala kang pwedeng pagsabihan.
"Kung hindi, baka makompromiso 'yong buong imbestigasyon."
Pero kailangan ko ng mapagsasabihan.
No'ng umalis si Sandy sa flat, nag-reach out ako sa isang tao
na alam kong di huhusgahan 'yong lagay ko at maiintindihan ako.
"Baka napansin mong tahimik ako lately.
"Di ko alam kung paano, pero witness ako sa isang krimen.
"Nai-imagine ko nang sinasabi mo, 'Oh my days'."
So nagdesisyon akong mag-drive papunta sa flat niya para makita ko siya.
Binuksan niya 'yong pinto, at sobrang nakakagulat 'yong itsura niya.
Sabi ko, "Ano'ng nangyari dito?"
Sobrang linis ni Caroline, OCD-level 'yong pagiging malinis niya.
Pero sobrang dugyot no'ng bahay.
Sinasabi niya lang nang sinasabi 'yong mga impormasyon sa 'kin
na wala man lang sa ayos.
Inabot ako nang 20 minutes para maintindihan 'yon.
May kinalaman si Sandy sa pagkamatay ng lalaking 'yon.
Nagsa-spy na siya ngayon kay Sandy.
Si Sandy, na kakaalam lang namin na may pinatay,
e, nakatira sa flat, na di ko alam,
at lumabas lang para bumili ng mga beer at pabalik na.
Sabi ko, "Ano'ng nangyayari dito?"
Buntis 'yong asawa ko,
at kailangan ko nang umalis.
Habang paalis ako, kakabalik naman ni Sandy.
Iniabot niya 'yong kamay niya para makipagkamay.
Medyo awkward ko siyang kinamayan
at sinabing "Nice to meet you", tapos umalis na 'ko.
Devastated ako.
Nasisira na 'yong buhay niya.
Isa yata 'yon sa mga bilang na moment na umiyak ako sa nakalipas na 20 years.
Sobrang bigat lang.
Sa totoo lang, sobrang baliw ko na no'n,
wala na yata akong kontrol sa mga ginagawa ko.
Tingin ko, in some ways, di na kapani-paniwala 'yong buhay ko,
nawawala na 'yong pang-unawa ko sa reality.
Mga dalawang linggo nang sinusuyod ang lupain malapit sa Bridge of Orchy.
Malinaw nang naghuhukay sa lugar
ang specialist search officers at forensic teams.
Nag-message 'yong kaibigan ni Sandy
na tinitingnan daw ng mga pulis 'yong mga carcass pit.
Ewan ko, nakikinig yata kami ng music o ano,
tapos pinatay niya 'yong radyo, at pinagsusuntok niya 'yong sideboard.
Sabi niya, "Pa'no nila nalaman?
"Puta! Pa'no nila nalaman kung nasaan siya?"
Sabi ko, "Sandy, di nila alam kung nasaan siya."
"Ba't sila nando'n? Sobrang lawak ng lugar na 'yon."
Sabi ko, "Malamang may ibang nakakaalam o may nagsabi sa kanila."
Parang naging baliw na siya.
Naniniwala siya na may mga spy device
o listening device 'yong mga pulis sa flat.
Binaklas niya lahat ng light fitting, as in lahat.
Sinimulan niyang sirain 'yon.
May inhuman desire na hanapin kung may device man 'yong mga pulis.
Ang iniisip ko, "Sinabi ko sa mga pulis kung nasaan siya.
"Minarkahan ko 'yong site
"para mapabilis 'to para sa inyo.
"Di pwedeng magtagal pa 'to."
Pero parang sobrang tagal talaga.
Huwebes 'yon noong January.
Sobrang lamig no'ng araw na 'yon.
'Yon 'yong araw na habang-buhay kong di malilimutan.
Humuhukay kami ng mga 30, 35 centimeters.
Tapos 'yong forensic archaeologist,
kinuha niya 'yong trowel niya at maingat siyang nagtatanggal,
millimeter by millimeter.
Sabi niya,
"May pulang bagay dito. May pulang material dito."
Kita namin na kamukha 'yon ng pulang tela na huling nakitang suot ni Mr. Parsons
no'ng nagbibisikleta siya.
Makikita mo rin na may fingerless gloves ng isang cyclist.
At totoo nga, nakita niya na may singsing sa wedding finger niya.
Binuhat siya sa stretcher,
at habang binubuhat siya,
sumilip 'yong araw sa mga ulap.
Tumayo kaming lahat at yumuko.
At nagdasal kaming lahat
para kay Mr. Parsons at sa pamilya niya.
Tingin ko, pag di mo alam 'yong nangyari
sa mahal mo sa buhay…
Form of torture 'yon.
'Yong magawa man lang na matuldukan 'yon
sa pagsabi na "Na-recover na namin 'yong labi.
"Kalaunan, ibibigay namin 'yong labi para mapaglamayan n'yo",
e, bagay na mapanghahawakan nila.
Ngayon naman, may natagpuang labi sa liblib na bahagi ng Argyll.
Nagsasagawa ang kapulisan ng malawakang paghahanap sa lugar
bilang bahagi ng imbestigasyon
sa pagkawala ng siklistang si Tony Parsons.
Huling nakita ang 63-anyos mahigit tatlong taon na ang nakakaraan.
Ito ang ulat ni Sasha Spratt.
Sinabi sa balita na may nakitang labi sa Auch Estate.
Umupo si Sandy,
at nag-e-expect na ako na sisigaw siya o sisipa,
pero tahimik lang siyang umupo nang matagal.
Tingin ko, sa sandaling 'yon, medyo broken siya.
Pero may idea o paniniwala siya na siguro may ibang farmworker sa estate
na siguro nakakita o nag-leak ng kung ano.
At salamat naman, never niyang naisip na, una, ako 'yon,
o pangalawa, na may actual na marker do'n.
Pinayagan sina Sandy na bumalik sa estate.
So hinatid ko siya pauwi tapos nagba-bye ako.
Magkahalong heartbreak at ginhawa 'yong naramdaman ko.
Mabilis akong nag-drive papunta sa police station
kasi sinabi ni Robert na posibleng buhay pa si Tony Parsons
no'ng aksidente.
May confession din ako sa laptop at gusto kong marinig ng mga pulis 'yon.
Pa'no ka nakapag-hunt kinabukasan nang di nababahala?
Buhay ko o buhay niya.
Naaalala kong tinext ko sina mama at papa. Sabi nila, "Sobrang proud kami sa 'yo."
Para bang…
Ang iniisip ko, "May nagawa akong kabutihan sa mundo."
Nagbigay si Dr. Muirhead sa mga pulis ng impormasyon
na kinumpirma ni Robert McKellar sa kanya
na buhay pa si Tony Parsons no'ng dalhin nila siya sa estate.
Binago ng impormasyong 'yon ang lahat dahil nagbago 'yong tingin namin
na posibleng kaso ng causing death by dangerous driving
at naging mas seryosong krimen na, murder.
Pero sa Scotland, may tinatawag kaming corroboration.
Dapat mapatunayan ng dalawang source ng ebidensiya ang lahat ng relevant facts.
Hindi pwedeng ma-examine kaagad 'yong labi ni Mr. Parsons
dahil nga nagyelo na.
Made-delay nang mga pitong araw bago 'yon ma-examine.
So hanggang sa makapagsagawa ng full postmortem
at matukoy ng mga pathologist 'yong dahilan ng pagkamatay,
at lalo na sa kasong 'to, kung agad-agad 'yong pagkamatay,
wala pa ring basehan para arestuhin sila
dahil di pa namin alam kung ano 'yong angkop na charges.
Pagbalik ko sa flat,
first time na di ako manic o frenetic pagkatapos ng dalawang linggo.
Sumisikat 'yong araw.
Gumagaan na 'yong pakiramdam ko, sumasaya na 'ko.
Tapos tumunog 'yong phone ko, si Sandy.
Rinig kong minamaneho niya 'yong pickup.
Naka-loudspeaker siya.
Sabi ko, "Hi."
Sumisigaw siya,
"Putang ina kang babae ka, ikaw 'yong gumawa nito!"
Sabi ko, "Wala akong ginawa."
Sabi niya, may kinuha raw 'yong Police Scotland na galing sa farm
para tumulong sa paghuhukay.
"May naiwang lata ng sugar-free Red Bull do'n.
"Ikaw lang 'yong umiinom no'n, so iniwan mo 'yon."
Sabi niya, "Kagagawan mo 'to. Ipinagtanggol pa naman kita sa lahat.
"Sinabi kong di ikaw 'yon, tapos ginawa mo 'to!
"Isinumbong mo 'ko. Nilaglag mo kami ni Robert.
"Sinira mo 'yong buhay namin."
Sabi niya, "Kailangan kitang makita. Kailangan nating magharap."
Binaba niya 'yong phone, at sinasabi ko na, sumigaw talaga ako.
Sabi ng utak ko, "Talagang masasaktan ka na ngayon."
Nasa car keys niya 'yong spare key ng flat ko.
Sabi ko, "Mamamatay na 'ko. Papatayin niya 'ko."
Nagsalin ng Subtitle: Lawrence Arot n niya 'ko."